Блёг Пчолкі

In memoriam....

2011-10-06T11:00:00.000+03:00

2011-09-23T01:29:00.000+03:00

Абавязкова трэба дзейнічаць, бо паміж "шчасьцем сінтэтычным" і сапраўдным, пачуцьцё якога ўзьнікае пасьля дасягненьня мэтаў, няма розьніцы. Ці купіце вы новы
BMW, ці, як і раней, паедзіце на тралейбусе № 8 - усё адно маеце быць аднолькава шчасьлівымі. Ня верыце? Точыць чарвяк сумневу?

Тады абавязкова паглядзіце лекцыю Дэна Гілберта!

Шыкоўныя фота Лівійскай рэвалюцыі

2011-09-03T19:34:00.002+03:00

Ливия – волнения и неопределенность (Часть 2) (42 фото)

За последнюю неделю сторонники ливийского лидера Муаммара Каддафи обстреляли склады боеприпасов, чтобы оружие не попало в руки... подробнее

Крычаў – Мельбурн: шлях бізнэсоўца і філантропа Сімхі Баеўскага

2011-07-19T19:28:00.003+03:00

Сіднэй Баеўскі Маер ( рус. Симха Майер Баевский); 8 лютага 1878 – 5 верасьня 1934) уславіўся не толькі тым, што з эмігрантаў выбіўся ў самыя вядомыя аўстралійскія бізнэсоўцы, стварыўшы найбуйнейшую аўстралійскую гандлёвую сетку Myer, але і тым, што сваёй філантрапічнай дзейнасьцю выратаваў ад галоднай сьмерці тысячы сямей працоўных па ўсім Паўднёвым мацерыку.

Лёс Сімхі Баеўскага, які толькі ў сталым веку стане называцца Сідам, амаль нічым не адрозьніваўся ад лёсу той габрэйскай моладзі, якая бегла на пачатку ХХ ст. зь беларускіх губерняў за акіян. Прычыны новага Зыходу былі рознымі: ад эканамічных да рэлігійных, хоць адна зь іх – перасьлед па рэлінійна-нацыянальнай прыкмеце – стала хіба галоўнай.

Сімха Маер Баеўскі нарадзіўся ў 1878 г. у Крычаве Магілёўскай губерні ў межах рысы аселасьці ў сям’і талмудыста Эзекіля Баеўскага і Куны Дубруш, у дзявоцтве Шур. Пачатковую адукацыю Сімха атрымаў у родным Крычаве, але ж замест талмудычнай “кар’еры” выбраў, а пазьней і пераняў, справу маці – гандаль тканінамі.

Справа Маера йшла ня дужа бойка, і ў беднаватым габрэйскім Крычаве ўсё больш і больш пачынаюць разгарацца кагальныя спрэчкі. Зрабіўшы выснову, што пракарміцца ў беларускай глыбінцы амаль не магчыма, у жніўні 1899 Баеўскі перыязджае ў Мельбурн да старэйшага брата Элькона(1875-1938), амаль не маючы грошай і практычна не ведаючы ангельскай.

Сіднэй, як пачаў сябе называць на ангельскі манэр юнак, і яго брат Элькон спачатку разам працавалі ў майстэрні па пашыву бялізны земляка Слуцкіна ў Фліндэрс Лэйн, але, маючы за мэту сваю справу, неўзабаве адкрылі невялікую лаўку тканін ў Бендыга. Справа з самага пачатку не заладзілася, таму малады прадпрымальнік вымушаны быў хадзіць з панчохамі і снуркамі ўласнае вытворчасьці з хаты ў хату, амаль як на Магілёўшчыне, прадаючы з рук свае тавары, расхвальваючы сваю прадукцыю тубыльцам больш жэстамі, чым ангельскай мовай.

Хадзіць было нязручна, таму ашчадзіўшы грошай, Баеўскі-Маер купляе воз, на якім развозіць тавар па гарадах. Ідэя была цудоўнай, павысіўшы ККД прадпрыемства ў некалькі разоў. Заставалася толькі выбраць раён, дзе было меньш канкурэнтаў. У выніку браты пасяліліся ў Пэл Мэл, дзе гандаль сапраўды пайшоў у гару. Маладыя эмігранты, назьбіраўшы патрэбную суму, тут адкрылі некалькі лавак, і хутка купілі збяднелую фірму Craig Williamson&Thomas.

У 1911, сур’ёзна стаўшы на ногі, Сімха з Крычава, ён жа Сіднэй Маер, купіў гандаль мануфактурнымі таварамі Wright&Neil на вуліцы Бурке побач з Галоўным паштамтам, а ў 1914 г. у гэтым прэстыжным раёне быў завершаны і новы будынак, які адчыніў свае дзьверы пакупнікам.

Маючы відавочныя камэрцыйныя здольнасьці і аналітычны розум, Маер укладае праз некалькі год грошы ў куплю ў Бэлараце фабрык па вытворчасьці воўны, а праз 3 гады на пляцы перад Галоўпаштамтам Мельбурна зьяўляецца яшчэ адна крама.

Гэта быў пачатак гандлёвай сеткі Маера, акцыянернага таварыства, якое ў 1934 г. мела ў сваім фондзе £2,500,000. Пасьля таго, як Сіднэй набыў ў Адэлаідзе фірму Marshall's Limited, ў кампаніі працавала ўжо 5300 чалавек, якія атрымлівалі медыцынскую дапамогу, харчаваньне за кошт фірмы, а таксама езьдзілі ў дом адпачынку на ўзьбярэжжы Dandenong Ranges. Для 1930-х гг. такія сацыяльныя навіны былі для Аўстраліі сапраўдным дзівоцтвам. Добра памятаючы налёгкія часы маладосьці ў Беларусі, цяжкую працу і голад першых год у эміграцыі, Маер пакляўся сабе, што любым коштам будзе дапамагаць простаму чалавеку. Выйшаўшы зь нізоў, бізнэсовец не стаў спускаць мільёны на рулетку, а, як і раней, працаваў з самага ранку да ночы, узваліўшы на сябе і груз адказнасьці за сваіх працоўных.

Паволі складвалася і асабістае жыцьцё ўвесь час занятага філантропа. Маер быў жанаты двойчы. Яго першы шлюб з Ганнай Флегельтаўб (1868-1963) пратрываў 14 гадоў, а ў 1920 ён ажаніўся з Марджэры Байлё, якая перажыла яго, двух сыноў і дачок. Яго сын Кэн Маер, таксама філантроп, стваральнік Victorian Arts Centre; старшыня Аўстралійскай вяшчальнай карпарацыі, аднойчы нават быў запрошаны на пасаду генерал-губернатара Аўстраліі.

У час Вялікай дэпрэсіі 1930-х Маер востра адчуў адказнасьць перад грамадой, якая дапамагла яму дамагчыся посьпеху і ўласнага дабрабыту. Замест таго, каб звольніць працаўнікоў сваіх крамаў, ён радыкальны панізіў заробак кіраўніцтву, уключаючы сябе самога. На грамадскія працы для беспрацоўных Маер з уласнае кішэні даў 22,000 фунтаў. На Раство для 10,000 беспрацоўных Маер накрыў сьвяточны стол ў Royal Exhibition Building, а для кожнага дзіцяці перадаў падарунак. Усе спробы крытыкі Маера з боку яго паплечнікаў натыкаліся на сьцяну: той хто галадаў у дзяцінстве, як правіла імкнецца не дапусьціць такога зноў, у тым ліку і ў дачыненьні да чужых дзяцей.

Некаторыя сябры і кампаньёны Маера баяліся, што бізнэс разьвіваецца занадта хутка, але кампанія квітнела і амаль бязбольна перажыла пэрыяд дэпрэсі. Сацыяльны экспэрымэнт Сіда-Сімхі Баеўскага атрымаўся. Тым не менш, нялёгкае жыцьцё, тытанічная праца і перагрузкі адбіліся нэгатыўным чынам на здароўі аўстралійскага філантропа. 5 верасьня 1934 Сіднэй Маер памёр ва ўзросьце 56.

Завяшчаньне Маера дасягнула £922,000, а на яго пахаваньні прысутнічаў цэлы натоўп людзей колькасьцю амаль у 100,000. Дабрыня гэтага “рускага” не была забыта людзьмі. Вельмі хутка сям’я і сябры набожчыка заснавалі Фонд Сіднэя Маера, які па сёньняшні дзень працягвае філантрапічную дзейнасьць, распачатую яго заснавальнікам.

Да гэтага часу, самай вядомай філантрапічнай акцыяй фонда было будаўніцтва the Sidney Myer Music Bowl у Мельбурне ў 1958.

За исламизацию Европы! :)

2011-05-21T21:49:00.000+03:00

«Мужчины являются попечителями женщин, потому что Аллах дал одним из них преимущество перед другими и потому что они расходуют из своего имущества. Праведные женщины покорны и хранят то, что положено хранить, в отсутствие мужей, благодаря заботе Аллаха. А тех женщин, непокорности которых вы опасаетесь, (сначала) увещевайте, (затем) избегайте на супружеском ложе и (наконец) побивайте. Если же они станут покорны вам, то не ищите пути против них». Сура «Женщины», аят 34.

бізнэс ёсьць бізнэс...

2011-05-15T10:34:00.000+03:00

На сьвята 9 траўня давялося сутыкнуцца з супрацоўнікамі спэцслужбаў на турнікеце. Прайсьці празь яго мусілі ўсе ахвотныя пашпацыраваць пад сьцягам Перамогі.

Мяне затрымаў нейкі боўдзіла гадоў пад 40, у чорных акулярах, з самаробнай татуіроўкай на руцэ. На твары - самадавольства, адчуваньне ўласнай беспакаранасьці, адсутнасьць глыбокай думкі ці маральных перажываньняў. Унутр я так і не трапіў, бо мае нажніцы для паперы прымроіліся мясцовым рацарам плашча і кінжала зброяй масавай паразы.

Але я не пра тое. Прыдалося, што багацьце панскіх гарнітураў, залатых ланцугоў, крыжоў і прыпаркаваных непадалёк джыпаў - не ад бюджэтных заробкаў.

А ў купе з празнаньнем "былога" з Фрунзенскага, міжволі прыходжу да высновы, што нас кантралюе нейкая асаблівая каста дзяржаўных прадпрымальнікаў. І не вядома каму не спадабаліся мае нажніцы: перагоншчыку аўто ці ўладальніку салярыя...

2011-04-26T18:39:00.001+03:00

Пока молодой

Не беда, что только хлеб, и пусть вода, талая
Сердце обливай, согревай, кровь моя, алая
Не беда, что только хлеб, и пусть вода, талая
Сердце обливай, согревай, кровь моя, молодая

Казалось, только прилег, а тут уже без трех шесть...
И как назло сегодня тоже захотелось есть
Пора вставать... Почесав бороду с тоски
Я собираюсь на завод, ищу носки!
На ходу сплю, забегая в <<шестой>> трамвайчик,
Не ругайся тетя, опять сегодня зайчик
В сумке уже без масла бутерброд
Доброе утро, родной завод!
Сбиты по локти руки, не от скуки, бля
Отбивает пресс только ноты <<ля>>
Все очень рады, что завтра выходной
Кажется, не все так плохо, пока молодой

И вот уставший иду с работы к турникету
Дядя, посмотри, в сумке ничего нету.
Мы строим и потому уставший взгляд
После трудовой недели, кровати ждут ребят
Я молодой, не сколотил капитальца
Плачет заводское небо, намокают пальцы
Зачем ты льешь, дождь? Я ж без обновки
Наступит день донора, тогда куплю кроссовки
Куда идти, впереди сегодня сто дорог?
Имея сто друзей сегодня одинок
Но все же радует, что завтра выходной
Кажется, не все так плохо, пока молодой

Радыё Свабода © 2011

2011-04-24T09:46:00.001+03:00

Farid паслаў/ла вам спасылку на сайт /РС
http://www.svaboda.org/content/article/9502382.html

--------------------------------------------------------------------

Сэрбія гатовая да перамоваў пра падзел Косава

2011-04-23T15:49:00.002+03:00

Сэрбія выказала гатовасьць да перамоваў пра падзел Косава, чыю незалежнасьць яна не зьбіралася прызнаваць. Галоўны ўдзельнік перамоваў з сэрбскага боку Борка Стэфанавіч заявіў у інтэрвію газэце “Бліц”, што “сэрбская перамоўная група не выключае магчымасьці перамоваў пра падзел Косава”.

Раней Бялград даваў зразумець, што можа падтрымаць ідэю падзелу з тым, каб населеныя сэрбамі паўночныя тэрыторыі Косава былі далучаныя да Сэрбіі. Урад Косава неаднаразова адхіляў такую магчымасьць, настойваючы на тым, што Косава мусіць заставацца ў сваіх цяперашніх межах.

www.svaboda.org

Президент: "Нет открытия – нет диссертации"

2011-04-21T21:34:00.000+03:00

Александр Лукашенко призвал обратить особое внимание на развитие отраслевой науки. "Нам необходимо принять меры по коммерциализации результатов научных исследований", - заявил он, обращаясь с традиционным посланием к парламенту и народу. Талантливый ученый должен иметь возможность быть богатым благодаря внедрению своих разработок, уверен президент.

Кадыров Рамзан Ахматович - Президент России!

2011-04-20T19:36:00.000+03:00

http://kadyrov2012.org/

Жывы Магілёў - Таунхаус. у Нас и у Них.

2011-04-19T13:05:00.001+03:00

Файны агляд магілёўскага таўнхаўсу...

http://mahiliou.livejournal.com/271773.html

---
This message was sent by pchala2009@hotmail.com via http://addthis.com. Please note that AddThis does not verify email addresses.

Make sharing easier with the AddThis Toolbar: http://www.addthis.com/go/toolbar-em

To unsubscribe, visit http://www.addthis.com/privacy/email-opt-out?e=UKcr0TPTN9NpgmuLddQ6wDLWMN0b0DfdPNU.wHXRNN8 in your web browser.

Смоленский приход Непорочного Зачатия Пресвятой Девы Марии

2011-04-19T12:10:00.000+03:00

http://www.catholic-church.org/smolensk/

Расейцы думаюць, што ён

2011-04-17T21:01:00.000+03:00

Террорист Двораковский хотел стать казаком

Объявленный в розыск экстремист-смертник учился в Южно-Российском лицее казачества и мечтал защищать южные границы страны.

Читать целиком

Зноў на кані

2011-04-07T22:22:00.000+03:00

На днёх патэлефанаваў навуковы кіраўнік з прапановай на чарговы навуковы савет прынесьці напрацоўкі "сваёй тэмы". Сацьяграха пачала даваць свае вынікі....Саляны паход у актыўнай фазе.

Песьня гэтага тыдня

2011-03-28T22:05:00.001+03:00

Спи, я завтpа зайдy за тобою после семи.
Я зимнее солнце, и я появляюсь всё pеже и pеже.
Hет, так больно смотpеть, как кpасиво лежишь ты на теле pеки.
Ты боишься меня, ведь мои поцелyи как нож тебя pежyт.

Хэ-эй, Земля
Залей меня
Снегом талым.
Такая любовь yбьёт миp.

Cпи, я завтpа зайдy за тобою с пеpвым лyчом
Я хочy быть слабее, хочy быть с тобою всё чаще и ближе
Я тебя обожгy, но я всё же пpижмyсь своим жаpким плечом
К белым снежным гyбам, и yже никогда, никогда не yвижy

Хэ-эй, Земля
Залей меня
Снегом талым.
Такая любовь yбьёт миp.

Хэ-эй, Земля
Хэ-эй, Земля
Хэ-эй, Земля
Залей меня
Снегом талым.

31 сакавіка! Дэдлайн! Далоў асьпірантуру!

2011-03-12T15:11:00.000+02:00

31 сакавіка я мушу сказаць апошняе слова ў сваёй эпапеі з асьпірантурай.

Патрабаваньні да мяне наступныя:

1.пераход на бясплатнае навучаньне па мэтавым накіраваньні;

2.звальненьне з працы;

3.пераход на 1 курс.

Мае адказы на гэтыя патрабаваньні:

1. Дурняў няма;

2.Дурняў няма;

3.Неактуальна.

Рэзюмэ:

Шукаем тэрмінова жытло, думаем пра іншае месца, лепш платнае.

Сьмех скрозь сьлёзы

2011-03-08T11:46:00.000+02:00

At last...

2011-03-02T22:53:00.000+02:00

У суботу ідзем на дыван да кіраўніцтва асьпірантуры - хочуць даць пад азадак нагой. Так накрылася медным тазам афэра чынавенства ад навукі па эксплюатацыі моладзі, а моладзь пазбавілася надзеі на таннае жытло. :-)

У Крынках прыгадалі Мар’яна Пецюкевіча

2011-02-28T19:23:00.000+02:00

Мар’яна Пецюкевіча – даследчыка фальклору Беласточчыны прыгадалі на сустрэчы ў Публічнай біблятэцы ў Крынках. Мар’ян Пецюкевіч быў сведкам і ўдзельнікам беларускага нацыянальнага руху ў міжваенны перыяд.

Пасля ссылкі ў Сібір ён апынуўся ў Торуні, дзе працаваў этнографам пры новаствараным музеі. Ад імя гэтага музея Мар’ян Пецюкевіч даследаваў ваколіцу Гайнаўкі і Саколкі.

Паводле доктар Гражыны Харытанюк, дзякуючы даследаванням Мар’яна Пецюкевіча матэрыяльная традыцыя Беласточчыны не загінула:

– Яго вельмі цікавіла Беласточчцна – па-першае таму, што гэта цікавая краіна, памежжа, як ён казаў, польска-беларуска-літоўскае памежжа. У яго натуральна была свядомасць таго, што матэрыяльная культура беларусаў – знікае. Ён звязаўся з Галоўным праўленнем Беларускага грамадска-культурнага таварыства – там была этнаграфічная секцыя – і дзякуючы гэтаму ён мог даследаваць тэрыторыю Беласточчыны.

Спадчыну Мар’яна Пецюкевіча складаюць некалькі збораў этнаграфічных нататак з падарожжаў па Сакольшчыне.

Сустрэча ў бібліятэцы ў Крынках стала чарговым мерапрыемствам прысвечаным беларускай культуры і яе постацям. Цыклічныя сустрэчы ў крынкаўскай бібліятэцы арганізавала згуртаванне «Terra Incognita» з Крынак.

"Радыё Рацыя"

Гой па выбары

2011-02-17T20:18:00.002+02:00

Хайман Апельман нарадзіўся 7 студзеня 1902 г. у Магілёве на берагах Дняпра ў сям’і артадаксальных габрэяў. Яго бацька эміграваў у Злучаныя Штаты ў 1913 г., а ўжо праз год да галавы сям’і за акіян перыязджае ўся сям’я. Да пераезду ў Амэрыку, Хайман пасьпеў павучыцца ў расейскіх школах, авалодаўшы прамудрасьцямі латыні, нямецкай, расейскай, польскай, грэцкай і еўрыта. Але хлопчык зусім не размаўляў па-ангельску. Прабыўшы ў Чыкага, малы Апельман пайшоў вучыцца ў бясплатную сярэднюю школу Ганса Хрысьціяна Андэрсана, за два гады цалкам засвоіўшы васьмікласны курс.

Скончыўшы падрыхтоўчую праграму, Хайман паступіў у Паўночна-Заходні унівэрсітэт, дзе вывучаў гуманітарныя дысцыпліны, і адначасова ва ўнівэрсітэт Дэ Пола па бакалаўрскай праграме права. З 1918 па 1921 гг. ён наведваў абедзьве вышэйшыя навучальныя ўстановы. Дзякуючы сваёй рэпутацыі, Апельман атрымаў ад унівэрсітэта Дэ Пола стыпэндыю на научаньне ў двухгадовай магістратуры. У 1922 г., пасьля сьмерці аднаго з прафэсараў, ён пачаў выкладаць паралельна заняткам і разбудоўваньню сваёй адвакацкай кар’еры.

Аднак пераможны паход Хаймана на навуковы алімп нечакана прыпыіўся ўвосень 1924 года: з-за велічэзных нагрузак малады чалавек перанёс нэрвовы ўдар. Вымушаны ўзяць адпачынак, новасьпечаны адвакат пакідае ў сьнежні Чыкага і едзе да сваіх родных на Захад і Сярэдні Захад. Прыбыўшы ў Дэнвер у сакавіку, Хайман знаёміцца з др. Джэймсам Дэвісам, пастарам Цэнтральнай Хрысьціянскай Царквы. Неўзабаве сьвятар пачаў навучаць маладога чалавека, падсілкоўваючы не колькі яго фізычныя, колькі духоўныя патрэбы. Дарога да прафэсыі слугі Езуса Хрыста была пракладзена.

Малады неафіт заставаўся ў Дэнвере да жніўня, адмаўляючыся вярнуцца ў Чыкага, дзе яго чакала бурная рэакцыя бацькоў. Апельман вырашыў не заставацца доўга ў горадзе, таму амаль адразу ён едзе на ўсход працаваць на Рэдзінгскай чыгунцы. Праз некаторы час Апельман завербаваўся ў амэрыканскую армію.

Тры гады ён служыў санітарам у вашынгтонскім Цэнтральным армейскім шпітале Уолтара Рыда. Пад час службы будучы сусьветна вядомы пастар наведваў абшчыну евангелістаў, дзе пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Вернай Кук. У 1927 г. Хайман пайшоў на сверхтэрміновую службу і быў пасланы ў Форт-Сіл у штаце Аклахома. У амерыканскай глыбінцы Апельман стаў арганізоўваць малельныя зборы, і ў сакавіку 1930-а стаў пастарам Цэнтральнай баптысцкай царквы ў Лоўтане, гарадку на паўднёвым захадзе штата Аклахома. У жніўне 1930 Апельман дэмабілізаўся з войска і 4 верасьня ажаніўся зь Вернай.

Пара пэўны час наведвала Паўднева-заходнюю баптысцкую тэалагічную сэмінарыю ў Форт-Уэрце. Апельман служыў пастарам у некалькіх мясцовых царквах да траўня 1934 г. пакуль не быў абраны адным з галоўных евангелістаў штата Тэхас.

Першая вялікая евангелісцкая сустрэча Апельмана адбылася ў Філадэльфіі ў 1942 г. і амаль адразу стала падзеяй у рэлігійным жыцьці краіны. Потым былі тысячы іншых сустрэч у такіх гарадах як Гранд-Рапідс, Мантгомеры, Луісвіл, Лос-Анджэлес,Сіэтл і інш. Місіянэрская дзейнасьць Апельмана таксам ўключала сустрэчы ў Грэцыі, Гішпаніі, Францыі, Расеі, Мексіцы, Інданэзіі, Японіі, Сінгапуры і Ганконгу.

Выбітны выхадзец з Магілёва напісаў больш за 42 кнігі ўключаючы такія творы як “Формула рэлігійнага адраджэньня”, “Сіла праз Дух Сьвяты”, “Адказ Госпада на чалавецкія грахі” і інш.

Домам і адначасова штаб-кватэрай евангеліста быў Канзас-сіці. У Апельмана было двое дзяцей: Эдгар (нар. у 1937) і Рэбэка (нар. у 1938). Памёр славуты пратэстанцкі прапаведнік у 1983 г.

«Менты»

2011-02-09T18:30:00.000+02:00

Анатолий Рубинов

Жизнь у ментов такая непростая,
Опять зовут, опять на выезд им пора,
И днем, и ночью мирных граждан охраняют,
Рискую жизнями, лихие опера.

Ох, и менты, менты, менты!
Они с преступником «на ты»,
Его поймать для них пустяк лишь сущий,

Хоть не герои, но храбры,
Хоть простодушны, но хитры,
От сериала их и крючит нас, и плющит.

Хоть туповаты, но хитры,
Хоть неуклюжи, но храбры,
От них по телеку и плющит нас, и крючит.

Гениальное стихотворение! Нет слов! :-))

Общежитие высокой культуры быта

2011-01-29T10:51:00.000+02:00

На гэтым тыдні да нас у інтэрнат завітаў адстаўны палкоўнік С. Сустрэча прайшла ў выключна дзелавым ключы:

Амэрыканскі прафэсар з Круглага: Гары Шульман

2011-01-25T20:14:00.000+02:00

У 1930 г. наш зямляк Гары Шульман стаў прафэсарам Ельскай школы права, а ўжо праз дваццаць зь лішкам год заняў пасаду дэкана гэтай сусьветна вядомай навучальнай установы.

Будучы дэкан Шульман нарадзіўся ў Круглым Магілёўскай губерні, тады маленькім мястэчку Расейскай імпэрыі, у 1903 г. у сям’і Сымон Шульмана і Цылі Клябанавай. У 1912 г. Гары разам з бацькамі, ратуючыся ад набіраючага размах уціску габрэяў, эміграваў у Злучаныя Штаты, дзе ў 1923 атрымаў ступень бакалаўра гуманітарных навук Унівэрсытэта Браўна. Праз тры гады здольны малады чалавек абараніў дыплом бакалаўра права, а яшчэ праз год, у 1927, стаў насіць ганаровае імя доктара юрыдычных навук. Выдатны пачатак для сына эмігрантаў зь Беларусі!

Пасля непрацяглай прыватнай юрыдычнай практыкі ў Нью-Ёрку, доктар Шульман стаў сакратаром вядомага ў тыя часы суддзі Луіса Дэмбіца, але на гэтым амбіцыі маладзёна не вычарпаліся. Ужо ў 1930 г. здольны юрыст заступіў на пасаду выкладчыка ніжэйшага рангу сваёй альма-матэр – Ельскай школы права – куды мэтанакіравана імкнуўся патрапіць.

Навуковыя зацікаўленьні доктара Гары Шульмана тычыліся грамадзянскіх правапарушэньняў, адміністратыўнага права, а таксама працоўных кантрактаў. Яго вядомая лекцыя “Матывы, кантракт і права ў працоўных адносінах” цытавалася ў юрыдычных працах сотні разоў.

У 1941 Гары Шульман скончыў сваю “праграму мінімум” – работу, якая тычылася Камісіі генеральнага пракурора па адміністратыўных працэдурах. Па словах сучасьнікаў, гэтая праца стала адным з рухавікоў сучаснай эвалюцыі адміністратыўнага права.

Лічыцца, што Шульман быў адным з самых уплывовых людзей у гісторыі амэрыканскага працоўнага арбітражу. Яго “самым выбітным вынаходніцтвам”, - згадваў Юджыну Ростоў, – “было зацьвярджэньне рэгулярных працэдураў выкананьня палажэньняў працоўных кантрактаў.

Але нашага земляка нельга абвінаваціць ў выключна габінэтна-тэарэтычнай дзейнасьці. Акрамя навукова-дасьледчай працы, Пазьней Шульман шмат год працаваў трацейскім судзьдзём, разьбіраючы цяжбы між Ford Motor Company і прафсаюзам United Automobile Workers. Яго кніга 1949 г. “Спрэчныя пытаньні ў працоўных адносінах”, якую ён напісаў разам з вядомым эканамістам, стала першым выданьнем аб арбітражы паміж прадпрымальнікамі і прафзьвязамі. Пры сваім функцыянальным падыходзе ў духу праварэалісцкай традыцыі, кніга была наватарскі разьбіта па тыпах спрэчак, якія маглі узьнікнуць цягам дзеяньня працоўных кантрактаў.

Шульман быў вядомы як трацейскі суддзя са спакойным характарам, здаровым сэнсам, выдатным пачуцьцём гумару і выключным аўтарытэтам. Выбітны юрыст быў часовым сябрам праўленьня Нацыянальнай адміністрацыі узнаўленьня, і, у сваю чаргу, асацыяваным сябрам Нацыянальнай рады па вырашэньні працоўных канфліктаў у ваенны час. Акрамя таго, Гары Шульман узначальваў экспэртную групу па заробках працоўных пад час страйку 1952 г.

У 1952 г. Шульман дапамагаў вынесьці трацейскае рашэньне у час справы працаўнікоў авіяцыйнай індустрыі, вынікам чаго стала павышэньне заробкаў на 14 цэнтаў. У час Карэйскай вайны веды Шульмана зноў запатрабаваліся – яго паклікалі кансультантам у Камітэт па стабілізацыі заробкаў.Добра вядома, што шматлікія канфлікты, якія разьбіраў Шульман, насілі гвалтоўны характар, але яго высокі прафэсыяналізм станавіўся той ніткай, якая разьвязвала клубок супярэчнасьцяў.

Перад самай сьмерцю, у ліпені 1954, наш зямляк быў прызначаны дэканам Ельскай школы права, стаўшы, мабыць, самым вядомым ураджэнцам Круглага за ўсю яго гісторыю.У 1955 дэкан Гары Шульман памёр ад раку, а ў тым самым годзе быў зацьверджаны стыпэндыяльны фонд у яго гонар, у 1957 – навукова-дасьледчы фонд, а ў 1963 - адмысловы бібліятэчны фонд.

Хто ведае, як бы склаўся лёс Гарыка Шульмана як бы яго бацькі не пакінулі сваёй радзімы. Але чамусьці здаецца, што такіх вышыняў яму наўрад ці давялося б скарыць…

СЛАВА УКРАІНЕ!

2011-01-23T23:34:00.000+02:00

Аж настальгія пачалася...

Здымкі з гістарычнай радзімы - http://agoumatine.centerblog.net/

2011-01-23T23:17:00.000+02:00

Студенты-платники не хотят на бюджет даже после подорожания обучения?

2011-01-23T11:40:00.000+02:00

Тутака можна прачытаць пра набалелае: http://news.tut.by/society/212338.html

На сёньняшні розум:

1. пайшоў бы у эканамісты ці лекары;
2. толькі платна;
3. толькі за мяжой.

БО беларускі бюджэт - гэта:

1.залежнасьць;
2.беспэрспэктыўнасьць;
3.згубленыы час.

Дзеці пойдуць іншым шляхам - нацягну маску таталітарнага таткі . :-)

Жаночае, набалелае

2011-01-07T21:39:00.001+02:00

Жаночы калектыў - справа спэцыфічная. Жаночы пэдкалектыў - цяжкі выпадак. Асабліва калі ў яго трапляюць мужчыны. Ёсьць у мяне адзін знаёмы, які, апынуўшыся сярод жанок, заангажаваўся ў плёткі. Адзін у яго - гандлюе шампунямі, адзін - ўвесну зьбіраецца сыходзіць. Хлопец, нібы, і нічога сабе, але варта было б рызыкнуць, і пайсьці ў іншыя сфэры....Дэградуе і пойдзе сядзець сярод тых, хто ўсьміхаўся 20-га з пахабных жартаў.
Сапраўдныя мужыкі пакуль за кратамі. Прыклад бяром зь іх.

2010-12-19T01:35:00.000+02:00

БДИПЧ ОБСЕ будет разбираться в скандальной ситуации с международными наблюдателями, обвиненными в хулиганстве

Глава миссии БДИПЧ ОБСЕ в Беларуси Герт-Хинрих Аренс на пресс-конференции в Минске заявил, что ОБСЕ будет разбираться в ситуации с наблюдателями БДИПЧ ОБСЕ, обвиненными в том, что на избирательном участке в Бобруйске они пинали ногой урну.

2010-12-19T01:30:00.001+02:00

Иностранных наблюдателей обеспечили "идеологически правильными" переводчиками

На участки № 5 и 6, которые находятся в здании школы № 18 г.Бобруйска, накануне пришли международные наблюдатели с "интересной" переводчицей.

2010-12-19T01:04:00.002+02:00

Невесёлые размышления

Об этом неприятно, но всё-таки нужно писать.Я не смог придумать интригующего или хотя бы даже просто удовлетворительного заглавия этой записи в блоге. В средней школе N76 г... Далее

БХД ідзе на плошчу ад вакзала

2010-12-18T01:19:00.001+02:00

Беларуская Хрысціянская Дэмакратыя, кандыдат ў прэзідэнты Віталь Рымашэўскі, а таксама тыя, хто прыедуць з рэгіёнаў рушаць на плошчу ад чыгуначнага вакзала.

Збор празначаны на 19.00, а 19:30 людзі вырушаць у бок Плошчы.

Да прапановы БХД пачаць плошчу ад чыгуначнага вакзала далучыліся кандыдат у прэзідэнты Мікалай Статкевіч, прадстаўнікі Маладога Фронту, папярэднюю згоду даў лідар БНФ Аляксей Янукевіч.

Згублены аўтарытэт

2010-12-08T19:19:00.001+02:00

Адна знаёмая, якая стажыруецца ў Польшчы, раптам засялілася побач са спадарыняй з нашае навучальнае ўстановы. Пачала мяне нахвальваць, маўляў, такі добры студэнт быў. Спадарыня з навучальнае ўстановы моцна зьдзівілася, бо там мяне ведаюць як лайдака і адмарозка. Адсюль мараль: штампы прыліпаюць да людзей вельмі хутка. Аўтарытэт лёгка згубіць, але цяжка зарабіць. :-)

Наш выхад - гэта ІБД (імітацыя бурнай дзейнасьці)

Его звали Сиди Али Беррашид...

2010-12-08T19:06:00.002+02:00

ГОРА ШЕШАВЭН

Эта гора самая приятная из всех, какие есть в Африке. На ней расположен маленький город, в котором живут ремесленники и торговцы; там же пребывает я синьор многих гор. я Этот синьор начал благоустраивать гору. Его звали Сиди Али Беррашид. Он восстал против короля Феса и постоянно воевал с португальцами. Жители города и деревень, расположенных на горе, не платят этому синьору никаких податей, так как в большинстве своем они же являются его пешими и конными солдатами. На горе растет мало зерна, но много льна. Там обильные леса и бесчисленные источники. Жители горы хорошо одеваются.

ЛЕВ АФРИКАНСКИЙ
ОПИСАНИЕ АФРИКИ

И ДОСТОПРИМЕЧАТЕЛЬНОСТЕЙ, КОТОРЫЕ В НЕЙ ЕСТЬ

DESCRITTIONE DELL'AFRICA ET DELIE COSE NOTABILI CHE IVI SONO, PER GIOVAN LIONI AFRICANO

Любовь бесконечна, жизнь наша вечна...

2010-12-04T20:42:00.000+02:00

На грудзёх забітага пад Цхінвалі грузінскага жаўнера фота каханай дзяўчыны. Калісьці ў іншым вымярэньні яны абавязкова сустрэнуцца зноў - я чамусьці ўпэўнены ў гэтым.

Ebookee.com: Free Download eBooks Search Engine!

2010-10-23T15:02:00.000+03:00

Ebookee.com: Free Download eBooks Search Engine!

Вялікія князі ў стылі хіп-хоп!!!

2010-10-23T13:59:00.002+03:00

Цікавае інтэрв'ю зь Л. Мараковым

2010-10-21T18:32:00.001+03:00

Как в БССР уничтожали врачей и избавлялись от больных

Прага-Вена-Будапэшт

2010-10-03T18:45:00.001+03:00

З 13 па 18 верасьня я наведаў Эўропу. Калі казаць канкрэтна: праляцеў па той Эўропе галопам, адчуваючы сябе ці то савецкім танкістам у далёкім 1945, ці то

савецкім дэсантнікам з вясны 1968 года. Ехала нас зборная група турыстаў - амаль усе менчукі, не ўлічваючы некалькі асобаў, падсеўшых у наш зялёна-памаранчовы

Neoplan у Берасьці.

Берасьце

Горад настолькі маленькі і правінцыйны, што нават ня хочацца верыць у яго абласны статус. Праўда, заўважу, што ўзровень жыцьця там відавочна вышэйшы ад магілёўскага.

Бадай на тое ўплывае блізкасьць мяжы, хоць кісьлік дробным гандлярам Эўразьвяз такі перакрыў.Калі раней і крывы, і сьляпы пхнуліся ў спэкулятыўных

мэтах да недалёкага Беластоку, гандлюючы там цыгарэтамі, сьпіртусам і скупляючы бытавую хімію, будаўнічыя матэрыялы і інш., то зараз туды едуць ужо людзі з сур'ёзнымі

мэтамі і грашыма. Карацей, Брэсту гэтая жалезная заслона патрэбна як сабаку пятая лапа, бо іншай альтэрнатывы для места фактычна няма.

Мяжа

Мяжу прайшлі вельмі хутка, бо транспарту праз яе паменела з адзначаных вышэй прычынаў. На самой мяжы знашага боку асірацела стаіць мадэрнізаваны Duty Free,

у які марна хацелі даць нырца нашыя спадарожнікі.Мадэрнізацыя бязмытнай крамы адбылася ў накірунку згубы апошняй уласьцівых для яе функцыяў. Як вядома, бязмытнага

гандлю ў Беларусі больш няма. Ёсьць толькі такія вось рэлікты з далёкай дагістарычнай эпохі дзікага капіталізму ці проста капіталізму.

Польшча - Pajero

Нарэшце! Нарэшце я на Захадзе! Лягені глытнулі вольнага буржуазнага паветра, плечы разгарнуліся, позірк бліснуў агнём, а сківіца адвісла да зямлі...

Першы кілямэтар па польскай тэрыторыі больш нагадваў мне скок у і часе гадоў так на 25. Прыгожыя дамы-катэджы, выстражаны газон, ружоўнікі ля самай апошняй хібары - і ўсё гэта ў 2-3 кілямэтрах ад забітага беларускага сяла! Зрэшты, па польскіх мерках Бельск-Падляскі і навакольныя гміны таксама забітыя і адсталыя, хоць па нашых мерках тыя вёскі будуць сярод першых у краіне. Над польскай тэрыторыяй праплывае дух прадпрымальніцтва і каталіцтва: кожны гаспадар - гэта асобнае прадпрыемства (кавальства, фэрма, кавярня, майстэрня і да т.п.); ля кожнай вёскі - абавязковы крыж ці Дзева Марыя ў пазалочаных шатах. Дзяржаўных аграгарадкоў там няма, яны

былі ў Польшчы яшчэ ў час "народовэй дэмокрацыі", паказаўшы сваю прыродную неэфэктыўнасьць і абсурднасьць.

Праз якую гадзіну мы прыязджаем на аўтастаянку Pajero, дзе ваш герой зноў быў шакаваны...ад порцыяў у страўні. Страўня тамака звычайная і падобная да нашых,але там жа, спадарове,і накладаюць!!! Выяўляецца, што ў нас ёсьць нейкія абмежаваньні на памер порцыяў, якія ўразаюцца ўжо на заканадаўчым узроўне. Гэта робіцца,як вы здагадаліся, яшчэ да таго, як скрадуць паварыхі. У Паджэры я ўпершыню пабачыў на свае вочы як павінна выглядаць порцыя ані ўрэзаная, ані скрадзеная.Есьці не хацелася да Прагі.

На кожным кроку польскай дарогі стаяць агромністыя лягістычныя цэнтры IKEA, UNILIVER etc. - вось як мазуры зарабляюць на геапалітычным становішчы краіны! Дарэчы,IKEA - гэта найбуйнейшы інвестар Беластоцкага ваяводства Жэчыпаспалітэй.

Вроцлаў

Праз Вроцлаў мы ехалі амаль ноччу, таму горад не давялося пабачыць. Заўважыў толькі, што места даволі мадэрновае, з вялікай колькасьць хмарачосаў, гатэляў,

бінэс-цэнтраў. Па дарозе нам трапілася некалькі файных касьцёлаў, сярэднявечны мост, купа рэклямы і сьмецьця. Апошняе мяне зьдзівіла, бо я ўяляў Польшчу як выключна

вылізаную краіну. Бачу, што сапраўды Беларусь - краіна чыстых праспэктаў і цэнтральных вуліц. Усеагульным клінінгам вырашаюцца сацыяльныя праблемы, бо ствараюцца

працоўныя месцы і сьвяточная атмасфэра ўсеагульнага дабрабыту і стабільнасьці.

Мяжа з Чэхіяй

Яна натуральна адсутнічае. Толькі ехаў і чытаў польскія шыльды,як праз пяць хвілінаў за вакном зьяўляецца славуты чэскі "Pozor!". Pozor нам, што мы бяз візы
пакуль можам езьдзіць толькі ў разьбітую Украіну і бандыцкую Маскву. Прачытаў учора, што тралейбусны парк Крыму занесены у кнігу рэкордаў Гінэса як самы стары ў сьвеце.
Нічога! Мы, беларусы, непераборлівыя: у Маскву -так у Маскву, у Алушту-так у Алушту! Эўропа проста ня ведае, што мы нашмат бліжэй да агульназаходняй традыцыі
грэцкіх полісаў. Аўтаркія і аўтаномія-гэта нашая неад'емная рыса, сягаючая сваімі каранямі аж у сярэдзіну 1990-х.

Працяг будзе далей...
Мае фота можна пабачыць тутака:
View my Photo Album
Free Photo Albums by Bravenet.com

MC Pokaisya!

2010-10-01T17:57:00.003+03:00

От, спадарове, што такое сапраўдны рэп! Гэта вам ня розныя там моднікі з-пад менскага McDonalds ці сынкі заможных бацькоў а-ля Гуф ці Тыматы. Слава з Піцеру - гэта сапраўдны хрысьціянскі соўл, фрыстайл і купа вечнай мудрасьці. Гоў, мэн, гоў!

Прэзэнтацыя Kamunikat.org у Менску

2010-10-01T17:31:00.000+03:00

29 верасьня прысутнічаў на прэзэнтацыі новай вэрсіі інтэрнэт-старонкі "Камунікат", што праходзіла ў галерэі "Ў". Вельмі ўсьцешаны, што давялося пабачыць на свае вочы

мадэратараў партнэрскага сайту: Яраслава Іванюка і Натальлю Герасімюк. Разам з Сярожкам, валянтэрам "Беларускай Смаленшчыны", часам падкідаю адзначаным сябрам з Польшчы тыя ці іншыя электронныя кнігі. Не думаў, што хутка зь імі пазнаёмлюся ў Менску.

Новы сайт www.kamunikat.org прываблівае сваім новым дызайнам і шматлікімі функцыямі,пра якія мне, як мадэратару "Беларускай Смаленшчыны", затаецца толькі марыць.

Разынка мерапрыемства - на выставе кожны жадаючы мог узяць абсалютна бясплатна кнігі выдавецтва Беларускага гістарчынага таварыства ў Беластоку, таму ваш пакорлівы слуга ўхапіў аж

8 кніжак з-пад пяра Міры Лукшы, Сакрата Яновіча і іншых беластоцкіх аўтараў.

На імпрэзе ўвесь час думаў пра фэномэн беларусаў Беластоцкага краю: як колішнія палешукі і літвіны, якія размаўляюць пераважна на ненармаваных ўкраінскіх і беларускіх гаворках

захаваліся сярод даволі агрэсыўнай польскай культуры. Бадай тут адказ адзіны - дзякуючы праваслаўнай веры. Менавіта яна дае тубыльцам адчуваньне сваю адметнасьці,бо дзе вы бачылі

праваслаўнага паляка?

Заўважыў і тое, што на беларускія тусоўкі ў Менску ходзяць адныя й тыя ж людзі: нас мала, але мы ў цяльняшках! Болей бы такіх сустрэчаў! Тым часам чакаю на наступную ўрачыстасьць кампаніі "Будзьма"!

Фотаздымкі з імпрэзы можна праглядзець ніжэй:

Тайна Зьмітрака Астапенкі

2010-09-26T12:53:00.000+03:00

Нарэшце напісалі артыкул пра Зьмітрака Астапенку- 10 лістапада спаўняецца 100 год з дня яго нараджэньня. Прачытаць можна тутака, хоць фактычна нічога новага я і не знайшоў для сябе. .

Пайду у парк, дзе начаваў Віктар Вальтар...

2010-09-09T19:31:00.000+03:00

БАЛАДА ВІКТАРА ВАЛЬТАРА
(28.071902 – 17.04.1931)

Пад Сатурнам нараджаюцца паэты

І ў нябыт сыходзяць, як вада ў пясок.

Ты, гаротны, добра ведаеш пра гэта,

Бо жыццё тваё як на вятрах лісток

На бярозавай галінцы Беларусі,

Для якой ты на чужыне не чужы.

З Прагі, нібы з выраю, дамоў вярнуўся,

Каб любіць людзей прыгожых і дажджы,

Што ніколі не размыюць сцежак вузкіх

Да крыжоў, да курганоў, дзе чуйна спіць

Гнеў і плач, як наша вечнасць, беларускі,

За якія нельга нас не палюбіць

І сказаць, што ёсць мы тут і тут мы будзем,

Хоць народжаныя пад Сатурнам мы.

Грымне весні гром, і гром жыццё разбудзіць,

І той Слова скажа, што век жыў нямым,

І народзішся ты зноў у Беларусі,

У якой ёсць слава, веліч і свой шлях,

Над якой крыляе, як анёлак, бусел,

За якую ўмерці – гонар, а не страх.

20.VII.2009. В. Шніп

ATB - "Ecstasy"

2010-09-04T12:53:00.000+03:00

Што не кажыце, але геніяльная кампазыцыя. Праслухоўваеш і адчуваеш, што музыка няспынна разьвіваецца, хоць і праз электрычнасьць.

Стары добры сэрвілізм: згадкі пра сустрэчу з доктарам навук

2010-08-29T13:12:00.000+03:00

Даўно хацелася напісаць гэты пост, хоць яго герой сустракаўся са мной і яшчэ тузінам людзей яшчэ ўвесну. Распавядаю падрабязна. Аднойчы да асьпірантаў адной

паважнай навучальнай установы завітаў усімі шаноўны доктар навук. Мэта гэтага візыту была, бадай, зразумалай толькі яму, бо лекцыя не мела аніякае навуковае вартасьці. Адзінае, што атрымалі асьпіранты, гэта вялізны багаж "беларускай навуковай мудрасьці", якая, падаецца, нічым не адрозьніваецца ад, мовячы па-расейску, "жізненной мудрості страны Советов".

Уся наша 2-гадзінная сустрэча зьвялася да таго, што шаноўны доктар навук

прамываў нам косткі, выказваючы свае састарэлыя крыўды і асабліва суб'ектыўныя погляды на этыку, навуку і, так бы мовіць, жыцьцё ў агульным вызначэньні гэтага

панятку. Калі зьвесьці ўсе сказанае доктарам навук у тэзы, то атрымаем наступнае:

1. Вы не маеце права насіць ганарлівае імя асьпірантаў, бо ўсе вы лайдакі, абібокі і гультаі;

2. У вас няма аніякай павагі да навуковых кіраўнікоў і старэйшых па навуковай ступені таварышаў;

3. Вы ўсе слаба падрыхтаваныя, а вашыя навуковыя працы не маюць аніякага сэнсу і вартасьці.

Канешне, дзякуй шаноўнаму доктару за яго сэнтэнцыі, але ж наважуся адказаць, хай і ў дзёньніку, на гэтыя папрокі. Давайце разьбяромся з кожным абвінавачваньнем паасобку, рухаючыся ад аднаго яго пункту да іншага.

Па-першае, ці ўсе мы лайдакі і днямі анічога не робім. Тут доктар у нечым мае рацыю, бо, гледзячы па кантынгент нашых навучэнцаў, часам думаеш, што гуманітарная веда ў Беларусі сапраўды коціцца долу. Тым не менш, асноўны склад ахвяраў навукі даволі прыстойны. Гэта ,як правіла, незамужнія дзяўчыны ці нежанатыя хлопцы 25-28 г.,нідзе не працуючыя ці падзарабляючыя на катэдрах (макс. 300-400 тыс. у месяц).

Стыпэндыі ў 560 тыс. і невялікага заробку ў 300 тысяч, безумоўна,ім хапае з нацяжкай,але гэта больш і ад таго, што яны мелі бы ў школках. Адтуль - даволі значная старанасьць у напісаньні кандыдатскіх дысэртацыяў, якія з часам мусяць стаць іх квітком у шчасьлівае ўнівэрсытэцкае заўтра. Асьпіранты платнай формы навучаньня - гэта зусім іншае. Пра іх, думаецца, і казаў шаноўны доктар навук, захлынаючыся праведным гневам. "Платнікі"заўжды былі бяльмом у воку навуковых кіраўнікоў і катэдраў, бо зь іх можна "надаіць" навукі значна менш, ніж грошай. "Сваекоштны" асьпірант, як, дарэчы, і ваш пакорлівы слуга, звычайна вымушаны працаваць ад світанку да ночы, каб толькі зьвесьці канцы з канцамі і аплаціць сабе адукацыю.

І што нам,гаратным гуманітарыям-"сваекоштнікам", прапануе дзяржава ў асобе шаноўнага доктара? Яна прапануе нам выйсьце ў выглядзе "мэтавага накіраваньня" ("целевое" - рус.), асноўная ж мэта якога - залатаць адукацыйныя дзіркі ў правінцыі.

Мы табе дамо пайку хлеба і міску баланды (чытай - 560 тыс.), а ты нам, дружа, адпрацуеш 3 гады у Баранавічах. Скажыце, любыя, які чалавек у 30-32 гады паедзе з наседжанага месца назад у сталіцу ці абласны цэнтар? Такіх, як правіла, няшмат. Так што іх 30 срэбнікаў, за якія яны хочуць купіць нашу з вамі свабоду перасоўваньня і выбару,

цяпер ўяўляюць усяго толькі 560 тысяч беларускіх рублёў. З чаго я пра тое напісаў?

А з таго, што жыцьцё асьпіранта зараз няпростае, і, вымушаныя зарабляць сабе на жыцьцё, мы сапраўды не маем дастаткова часу на акадэмічную дзейнасьць.У Баранавічы мы, як і Вы ў маладосьці, таксама не хочам.

Вось, доктар, чаму мы вымушана лайдачым. А што ж наш шаноўны прафэсар? Як сапраўдны асьпірант, ён ў свае маладыя часы напружана працаваў у ... Музэі гісторыі ..ДУ.:-) От, сябры, што значыць сапраўдны працаголік! Малайцом!Наколькі я ведаю, у 1970-я гг, калі шаноўны доктар меў гонар студыяваць навуку, асьпіранцкай стыпэндыі і напружанай працы ў Музэі гісторыі ..ДУ зь верхам бы хапіла на штотыднёвую вячэру у "7-м небе", не кажучы ўжо пра кніжкі,ежу-вопратку-праезд,і традыцыйны летні пералёт у Гагры. У такіх цяплічных умовах, прабачце, і "Капітал" дапісаць можна. Таму ня доктару нам вучыць жыцьцю - усе свае праблемы і хібы мы ведаем лепш за яго. Хіба сьпішам усе прэтэнзыі на крызісны ўзрост.

Наконт непавагі да навуковых кіраўнікоў. Не ведаю, можа гэта асабістая праблема доктара, але насіць пляшкі каньяку і пісаць доктарскія навуковым кіраўнікам даволі модна, як раней. Менавіта на гэта, здаецца, намякаў доктар, распавядаючы як ён, малады і зялены асьпіранцік, парыўся ў лазьні з навуковым кіраўніком. Нам, карацей, прапануюць не дзелавыя стасункі, а кумаўство, завэлюмаванае хабарніцтва і прафэсыйны сэрвілізм. Як раз усё па Андруховічу: "Якая галеча духу, якое лакейства!"Карыстаючыся сацыяльнай безабароннасьцю моладзі, яе неуладкаванасьцю і залежнасьцю навуковыя бонзы сапраўды вымушаюць "аддзячываць" іх рознымі кшталтамі. Ад звычайных падлізных віншаваньняў з днём настаўніка да ўдзелу ў фінансавых спэкуляцыях уключна. Так што, шаноўны доктар, мы Вас асабіста і Вашых калегаў "паважалі, паважаем і паважаць будзем". Ну, Вы разумееце аб чым я.

Па-трэцяе, ці кульгае нашая прафэсыйная падрыхтоўка. Так, у нечым кульгае, бо 1)нашыя ўнівэрсытэцкія праграмы і прафэсарска-выкладчыцкі склад відавочна слабейшыя ад заходніх;2)грашовыя катаклізмы не дазваляюць увесь час аддаваць удасканальваньню ведаў; 3)амаль няма замежных стажыровак, якія здабываюцца фактычна па асабістых каналах.

Так, да прыкладу, дактарант Каунаскага ўнівэрсытэта атрымлівае стыпэндыю каля 1200000 ў пераліку на беларускія грошы, а калі вядзе спэцкурс ці які сэмінар, то мае нашмат больш. Стажыроўкі там аплочваюцца ўнівэрсытэтам, а камандзіровачныя складаюць 3 млн. на месяц. Таму для дактарантаў створаныя ўсе магчымасьці для камфортнай працы і разьвіцьця.

Пра падрыхтоўку многіх нашых выкладчыкаў я прамаўчу. Адсылаю Вас да працы Валянціна Грыцкевіча "Гісторыя і міфы", дзе з уласьцівай аўтару эрудыцыяй і просталінейнасьцю выдатна прааналізавана сытуацыя з падрыхтоўкай гуманітарыяў у БССР. Са скрухай усьведамляеш, што цябе рыхтуюць людзі, якія пісалі дысэртацыі пра ролю КПСС у разьвіцьці сьвінагадоўлі... А часам і зусім не пісалі, бо прафэсарскія дзеці і зараз выкладаюць ва ўсіх навучальных установах нашае з вамі краіны.

Высновы:

Лайдакамі нельга зваць людзей, якія працуюць нашмат больш, ніж прафэсура, чые бясхмарныя маладыя годы прайшлі ў застойныя часы;
Нельга асабістую павагу і чалавецкую сымпатыю блытаць з праявамі сэрвілізму;
Крытыкаваць навуковую падрыхтоўку асьпірантаў трэба пасьля пераабароны ўласнай кандыдацкай.

Вера ў Праўду

2010-08-15T11:03:00.001+03:00

Нешта ў апошнія дня ўсё часьцей лаўлю сябе на думцы, што нашае грамадства жыве фактычна аднымі інстынктамі.А канкрэтна - інстынктам самазахаваньня, які праяўляецца ў кожнага чалавека ад яго нараджэньня да сьмерці. Натуральная вельмі зьява, бо гэты інстынкт самы моцны і закладзены прыродай ў кожны біясацыяльны індывідуум.Але ж дзіка, як падаецца, тое, што гэты інстынкт стаў пануючым матывам паводзінаў чалавека, які ўсе ж такі зьяўляецца істотай думаючай. Бадай гэта праблема кожнага пераходняга грамадства, бо сацыяльныя цяжкасьці адкідаюць усё духоўнае і нематэрыльнае, а, як вядома,Сьвятым Духам не пасыцееш.

Тым не менш, думаю, у кожнага грамадства парог "аскаціньваньня" свой. Уявіць хаця б Польшчу 1980-х гг, якая
не мела мяса і малака, але ж мела моцны народны ўздым і шырокі хрысьціянскі рух... І не справа ў тым, што людзі такім чынам выступалі выключна супраць
неспрыяльных матэрыяльных акалічнасьцяў. Цяжкасьці сталі хіба толькі каталізатарам гэтага духоўнага ўсплёску.

Ангельцы, італійцы, грэкі ці эстонцы таксама мелі свае перыяды бядотаў, нялёгка ім і зараз, бо крызіс моцна ўдарыў і па самых прасунутых эканоміках сьвету.
Важна тое, што насельнікі гэтых краінаў заўжды заставаліся і застаюцца прыкладам грамадскай салідарнасьці і духоўнай еднасьці, калі бяда адной асобы ёсьць бядой усіх.
Я, канешне, тут ідэалізую і кажу занадта агульна, але пагадзіцеся самі: хто з нашых бізнэсоўцаў дапамагае дзіцячаму дому ці хоспісу? Ці чулі вы, што
ў якой-небудзь дзяржаўнай ці прыватнай установе пануюць узаемападтрымка і павага? Ці багата ў нас людзей, якіх можна назваць сумленьнем нацыі?
На мой погляд, паўсюдна пануе толькі атмасфэра нажывы, задавальненьня ўласных амбіцыяў, зайздрасьці і здрады.

То бок парог "аскаціньваньня" беларусаў вельмі нізкі. Чаму? Думаю, з таго, што мы абсалютна не маем духоўнага падмурку, на які б можна было абаперціся.
У Бога ў нас верыць толькі некалькі адсоткаў насельніцтва, а значыцца толькі некалькі працэнтаў выконваюць універсальны маральны кодэкс. Няма сталых рэлігійных перакананьняў-
няма салідарнасьці.Падмена ВЕРЫ Ў ПРАЎДУ верай толькі ў сябе, сваіх родных і блізкіх міжволі вядзе да агульнаграмадскага "кумаўства",
калі цэлая краіна жыве па законах забітых хутаранцаў-куркулёў. Адтуль таксама і распаўсюджанасьць сярод паспалітага люду ўсякага кшталту цемрашальскіх ідэяў на мяжы з ксэнафобіяй і кансьпірантыўнымі тэорыямі, бо постмадэрн у сьвеце ідэальнага - гэта канглямэрат уласных (часам паталагічных)перакананьняў.

"Мая хата з краю - нічога не знаю" - сказана менавіта пра тое, на чым добра трымаюцца ўсякія сямейныя кланы, "бацькі" розных адценьняў,
але цэлае грамадства трымацца не можа.Пакуль мы гэта не зразумеем і не аб'яднаемся у адну моцную духоўную сям'ю - беларускі народ - дагэтуль эканоміка будзе працаваць пагана, родная мова і культура будуць на маргінэзе,
а "тэарэтыкі", як і раней, будуць шукаць вінаватых сярод мітычных "маскалёў", "амэрыкосаў" ці"жыдоў".

Beli orao!

2010-08-07T11:57:00.000+03:00

Shot at 2010-08-07

Shot at 2010-08-07

Shot at 2010-08-07

Shot at 2010-08-07

Shot at 2010-08-07

Shot at 2010-08-07

Shot at 2010-08-07

Shot at 2010-08-07

Official video ;)

2010-05-08T16:05:00.002+03:00

www.smalensk.webstolica.ru
Uploaded by smalensk. - Click for more funny videos.

Аист

2010-04-25T21:41:00.000+03:00

небольшой вымысел

Ночь кралась к Минску… После знакомства на Линии Сталина, Петр провожал Татьяну домой. Чем ближе подходили они к дому, тем смущеннее становился их и без того робкий диалог. И вот уже ее подъезд виднеется. Петр начал нервно теребить значок БРСМ. Татьяна наигранно поправляла красно-зеленые ленточки в волосах. Возникла неловкая пауза.
- Петр, а вы... вы Лукашенко любите?
Петр опешил. Он никак не ожидал такого поворота событий.
- Ну... да, да! Конечно. Его же все любят...
- Нет я серьезно спрашиваю. Все - это так. Это не то. Вот я по настоящему Его люблю! А Вы, Вы любите???
Он глядел в ее бездонные, голубые, по-детски простые глаза, и кажется, тонул в них. Он все резко понял, и его губы тихо прошептали "Да...". Татьяна захихикала, чмокнула его в щечку и резво ускакала по лестнице словно не секретарь районного отделения, а 11-летняя пионерка только получившая свой билет. Петр стоял весь красный и глупо улыбался. Потом повернулся и пошел домой. "Я обязательно, обязательно приглашу ее завтра на встречу с ветеранами..." - бодро думал он. Смеркалось. Приближалась прохладная летняя ночь 2020го года.

Следующим утром Петр как обычно делал зарядку, слушая пионерскую зорьку. Юный голос пел что-то о мире и справедливости. Но Петр не слушал. Даже такие важные вещи его волновали меньше чем вчерашняя встреча с Татьяной. Петр закончил зарядку и пошел умываться и чистить зубы. В голове его постоянно пульсировала мысль о предстоящем звонке.
- Да соберись же ты! Ты же настоящий мужчина - все таки пионер-вожатый столичной организации! -, грозно сказал он зеркалу.
Петр подошел к телефону и набрал нужный номер. Пошли длинные гудки. "Неужели она проспала!" с ужасом подумал он, но тут гудки закончились, и запыхавшийся голос ответил:
- Да?
- Татьяна?
- Петр? Это Вы? Простите я только что с пробежки, понимаете готовлюсь к летнему празднику Зимней Лыжни… - пытаясь успокоить разгоряченное дыхание сказала она.
"Дурак" - мысленно обругал себя Петр. "Как ты мог подумать такое - секретарь районного отделения и проспала 7-ми часовой всереспубликанский подъем".
- Татьяна, дело в том, что сегодня состоится встреча с Ветеранами-детьми-Ветеранов Великой Отечественной Войны. Не хотите ли вы составить мне компанию на этом мероприятии?
- М… - послышалось в трубке после продолжительного молчания.
- Или у Вас другие планы? - подозрительно спросил Петр.
- Нет, дело в том, что я сама собиралась туда пойти. Но, ммм, не одна.
"Черт побери" - пронеслось в голове у Петра. Петр моментально погрустнел.
- Ну тогда извините Татьяна…
- Ну что Вы… Спасибо за приглашение… Может там увидимся…
В трубке зазвучали короткие гудки. "Может там увидимся", презрительно скривив губы протянул он, и тут же осекся, потому что не имел никакого права так думать. Все таки она секретарь… В таком расстроенном состоянии духа Петр отправился завтракать под древний шлягер звучавший из приемника "оооо аааа о", который конечно поднимал ему настроение, но не настолько.

Трамвай весело гремел по Национально-Библиотечному проспекту имени Партизан. Вошедший только что Петр начал шарить по карманам в поисках проездного. Подошла кондукторша. Это была женщина лет тридцати-пяти - сорока. Она смотрела на его попытки найти билет и уже начинала недовольно хмуриться.
- Ну что же вы товарищ! Неужели забыли? Ай-яй-яй. - начала качать головой она.
Петр мгновенно покраснел и беспомощно взглянул на контдукторшу.
- У меня первый раз такое… - промямлил он и потупился.
- Ну ничего, ничего, бывает - рассмеялась та. - БРСМовец? Тогда ладно езжай бесплатно…
У Петра перехватило дыхание.
- К.. Как бесплатно?
- А так. Я тебе прощу…
Петр молча уставился на эту фигуру в сине-желтой накидке.
- Я! Я Вам не позволю! - закричал он. - Вы же ответственный работник, вы же, - задыхаясь продолжил он, - вы же должны понимать, что у кооперативного предприятия "Минск-транс" каждый белорусский рубль на счету!
Кондукторша испуганно взглянула на него. Петр начал суетливо копаться в карманах. Наконец он достал несколько аккуратно сложенных купюр и сунул их кондукторше:
- Вот пробейте мне два, пожалуйста, и сдачу оставьте себе, то есть "Минск-трансу". Я Вам не какой-нибудь льготник! - Гордо сказал он, выпятив грудь.
Кондукторша потупила взгляд. Она стыдливо взяла протянутые деньги и торопливо оторвала два билета от рулона.
- Держите гражданин. Приятного вам проезда.
- Спасибо… - буркнул Петр и сунул в карман талоны.
Трамвай остановился, и в него начали заходить новые пассажиры. Кондукторша ретировалась выполнять свои обязанности. Петр насупившись уставился в окно. До встречи оставалось не более получаса…

В просторном зале дворца пионеров было непротолкнуться. Неторопливо заходили пенсионеры, группками держались молодые брсмовцы, кидая взгляды на таких же молодых брсмовок. Мужчины постарше в возрасте что-то негромко обсуждали в фойе, везде сновала пионерская малышня. Встреча обещала быть очень интересной.
Петр осмотрелся в поисках Татьяны. Ее не было. "Может там увидимся" - снова саркастически прошептал он.
Открылись двери в зал, и женщина в строгом костюме с приколотой к нему красной гвоздикой попросила всех пройти внутрь. Люди сразу же поспешили.
Петр хмуро поплелся в зал. Найдя свое место он уселся и уставился в пол. Неожиданно ему стало обидно. Татьяна казалась такой честной и искренней, а тут такая оказия. Больше всего его смущало что она - активистка и спортсменка, так его провела. "Как после этого верить людям…" подумал он.
- Здравствуйте дорогие товарищи! - донеслось со сцены. Петр замер услышав знакомый голос. Боясь ошибиться он поднял глаза. Его дыхание прервалась. На сцене была Татьяна… В легком ситцевом платье отечественного производителя она стояла на сцене. Петр замер.
- Сегодня у нас в гостях Ветеран-детей-Ветеранов Великой Отечественной Войны, передовик труда, ведущий конструктор Белорусского Автомобильного Завода, почетный гражданин Минска и Минской области. Мой хороший знакомый товарищ - Константин Викторович Сероликович.
Ее голос прервал шквал аплодисментов. Петр во все глаза глядел на Татьяну и не мог оторвать глаз. Она показалась ему такой, такой что он даже не нашел слов как себе это объяснить.
На сцену вышел мужчина лет пятидесяти. Он смущенно улыбался. Аплодисменты начали стихать.
- Здравствуйте граждане. Сначала я хочу выразить свою огромную благодарность и сказать огромное человеческое спасибо за то, что меня пригласили в это, не побоюсь сказать, величественное здание чтобы выступить перед Вами.
Снова вспыхнул шквал аплодисментов. Татьяна аплодируя спустилась в зал, чтобы не мешать выступающему.
- Мой отец, Виктор Иванович, оказался обладателем удивительной судьбы. Будучи мальчишкой в 41-ом году он пошел в партизаны бить немецко-фашистских захватчиков. В отряде он был самым молодым. Летом 41-го ему как раз исполнилось 6 лет. Но это не помешало ему взять в свои уже мужские детские руки автомат и пойти бить фрицев…
Константин Викторович начал рассказывать о героической судьбе своего отца. В зале воцарилась полная тишина. Пятьсот человек с увлечением слушали рассказ почетного гражданина. Петр огляделся. Рядом с ним сидел беловолосый пионер. Зажав своими ручками галстук и широко раскрыв рот и глаза, тот слушал рассказ Ветерана. "Достойная смена подрастает" - подумал Петр, улыбнулся и больше не отвлекался от подвигов 6-ти летнего парнишки, который за первые десять дней войны подбил 16 танков тремя гранатами…

Петр мялся около сцены, не решаясь подойти к Татьяне. Она стояла рядом с Сероликовичем окруженная толпой людей желающих пообщаться со столь достойным гражданином. Подходили мужчины пожать руку, девушки активистки БРСМ-а дарили красные гвоздики. Пионеры жаждали взять автограф.
- Петр! Петр! Идите сюда!
Петр неуверенно сделал несколько шагов.
- Ну что же Вы! Идите!
Татьяна подошла и, взяв его за руку, потянула к Сероликовичу.
- Константин Викторович! Познакомьтесь. Это Петр. Мой хороший товарищ!
Сероликович пронзительно поглядел своими пронзительными и мудрыми глазами прямо в глаза Петра. Петр выдержал взгляд. Константин Сергеевич протянул руку. Петр ощутил крепкое мужское рукопожатие. Ветеран явно проверял его.
- БРСМовец? - спросил Ветеран.
- Так точно! Пионер-вожатый столичной организации! - Подтянувшись сказал Петр.
Сероликович сдавил руку еще крепче. Петр ответил тем же.
- Молодец! - усмехнувшись сказал он. - Одобряю выбор! Отличный товарищ, муж и отец!
Ветеран по отечески-доброму посмотрел на Татьяну. Татьяна смутилась:
- Ну что Вы, Константин Викторович… Мы…
- Товарищи… - снова усмехнулся Ветеран и подмигнул Петру. Петр покраснел.

В тишине Минских улиц медленно брела пара. Закатное солнце красиво освещало город Солнца - Минск. Но паре не было дела до солнца. Увлеченные друг другом они почти никого не замечали.
- Скажите Татьяна, а чем бы вы хотели заняться после обучения в институте?
- Вы знаете, Петр. До этого еще далеко. А загадывать на будущее я не люблю.
- И все же есть какие то планы?
Татьяна замялась.
- Знаете, может вы меня не поймете, просто очень многие не до конца понимают наш путь… Даже моя мама, она хочет чтобы я пошла в политику…
- А вы?
Татьяна замерла и посмотрела на Петра.
- Вы действительно хотите знать? - Ее глазки сверлили Петра насквозь.
- Да.
- А Вы… не будете смеяться?
- Ну что Вы!
- Понимаете, я считаю что прежде чем идти в политическое руководство, нужно попробовать жизнь простую. Я хочу пройти свою восьмилетнюю отработку в агрогородке. - Татьяна замерла. - Вы наверное сейчас будете считать меня глупой…
Петр и не знал что сказать. Сердце ушло в пятки. Ведь он сам планировал уехать из Минска, чтобы нести высокую городскую культуру людям. Татьяна обиженно отвернулась.
- Татьяна! Я даже не знаю как сказать…
- Тогда не говорите! - Бросила она и быстро пошла вперед.
- Татьяна стойте! Вы не поняли. - Петр схватил ее за плечи. Татьяна вырвалась.
- Что вы себе позволяете! А я то думала… - Готовая заплакать Татьяна рванула в ближайший дворик.
- Татьяна ну простите!
Петр побежал за ней.
- Татьяна подождите!
Она не слушал его и бежала. Неожиданно перед ней возник шлагбаум со знаком "Посторонним вход воспрещен, охраняется собаками". Татьяна замерла.
- Татьяна! Ну как вы могли подумать. Я же…. Да я сам хочу в агрогородок!
Татьяна недоверчиво обернулась.
- Да Татьяна. Я тоже считаю, что нужно начинать оттуда. Ведь там люди! Там настоящие испытания! Вы представляете какого труда стоит агробеларусам одна посевная? А одна уборочная… Там настоящие проблемы достойные БРСМовца!
Татьяна смотрела на него. Ее глаза начали увлажняться.
- Петр… Простите я немного вспылила… Многие не до конца понимают такие устремления…
- Я понимаю Татьяна!
- Петр вы, вы настоящий…
Неожиданно по близости послышались шаги. Петр насторожился. Во дворик скользнули три тени.
- Кто это? - испуганно прошептала Татьяна.
- Не знаю, но они точно без фликеров!
- Как без фликеров. Ведь это же нарушение!
- Не знаю Татьяна, не знаю…
Три странных личности тихо подошли к ним. Троица была одета в джинсы и майки. Один из них курил, другой держал в руке бутылку пива. Петр выпрямился.
- А хто там ідзе? - Мерзко протянул прокуренный голос.
- Что вам надо? - твердо спросил Петр.
- Шакалада! - Троица рассмеялась.
- Что такое шоколад? - Тихо шепнула Татьяна.
- А што ў нас тутака? Гы бач ты - БДСМаўнікі.
- Татьяна. - громко сказал Петр, чтобы прибавить себе уверенности - Татьяна станьте за мою спину и в случае чего бегите!
- Петр - испуганно прошептала она. - Кто это?
- Я слышал о таких. Это антигосударственные личности. Они только и делают, что нарушают закон.
- Ой мамочки…
- Мамачкі разямачкі. У нас тут Петрык і Танюшка. Заблукалі ў начы. А ці можна прыстойным дзеткам хадзіць па начах? - сплюнул курильщик.
Троица окружила Петра и Татьяну.
- Забач яка рэч! - Протянул один из них и сорвал с Татьяны фликер.
Губы Петра затряслись от обиды. Но он знал что не должен боятся. Не имеет он на это права.
- Не сметь! Вы проклятые отморозки! Верните немедленно фликер.
В следующее мгновение Петр почувствовал сильный тычок в губы и солоноватый привкус во рту.
- Маўчаць гаўно. Абыдзецца твая курва без гэтых гаўнікераў. - Дыша перегаром сообщил человек с бутылкой. Петр гордо выпрямился готовясь броситься на врага. Ситуация накалялась.
Неожиданно послышалась сирена патрульной машины.
- Шуба хлопцы! Мусара!
- Ось бля уроды! Ну нічога мы вас яшчэ сустрэнем дзеткі!
Троица быстро исчезла в подворотнях.
- Трусы! - гордо прокричал Петр им вслед. - Только стаей нападать и умеете!
Во дворик вошли два служащих Армии Милиции Особого Назначения. Они сразу направились к паре.
- Сержанты Чижиков и Пыжиков. Патруль АМОН. Что тут произошло?
- На нас напали. - ответил Петр.
- Да, эти, как их, отморозки… - Подтвердила Татьяна.
- Ваши документы!
Петр протянул членский билет БРСМ, это же сделала и Татьяна. Патрульные сразу расслабились. Мельком взглянув на документы Чижиков вернул их Петру.
- Говорите отморозки? Вы не пострадали?
- Ерунда… - ответил Петр вытирая рукой кровь.
- Они еще мой фликер забрали… - шмыгая носом протянула Татьяна.
- Фликер это да… Без фликера это непорядок… - неуверенно протянул Пыжиков и посмотрел на Чижикова.
- Ничего у меня еще один есть. Я всегда ношу два на всякий случай. - сказал Петр.
- Куда они побежали. - деловым тоном спросил Чижиков.
- Куда-то туда… - неопределенно махнул рукой Петр.
Сержанты мгновенно отдали честь. Чижиков сказал:
- Идите скорее домой. А мы пойдем выполнять свой долг.
Пыжиков похлопал Петра по плечу:
- Молодец парень! Отстоял товарища! - С этими словами стражи охраны правопорядка удалились.

И снова смеркалось. И снова Петр подводил Татьяну к ее подъезду. Они шли держась за руки. Татьяна смущенно молчала. Около подъезда они остановились.
- Петр, мне надо бежать. Ведь мне еще нету двадцати одного. А после двенадцати Вы знаете, комендантский час… Можно я верну фликер завтра?
- Ну что вы Татьяна, я бы хотел его вам подарить.
Татьяна смущенно улыбнулась:
- Тогда до завтра?
- До завтра…
Она медленно пошла в подъезд, но около двери обернулась, подбежала к Петру и чмокнула его в губы. Мгновенно смутилась и теперь исчезла в дверном проеме. Петр стоял как пришибленный. В первый раз его поцеловала девушка.
Домой Петр шел окрыленный. Более счастливым он себя не помнил.
Вдруг на земле он увидел тень. Петр остановился и посмотрел вверх. Там в бесконечной высоте ночного неба летел аист. Петр смотрел на него как завороженный.
"Это знак! Этот Аист - это знак того, что у нас с Татьяной будет светлое будущее".
А аист подумал: "Бля, ну які ж ПІЗДЕЦ!".

http://murmyaus.livejournal.com/2664.html

Шедеврально!!!!!

Пять мифов и пять фактов про Белорусскую Народную Республику

2010-03-27T19:47:00.001+02:00

Пяць міфаў і пяць фактаў пра БНР

Захварэў на восень

2010-03-20T19:33:00.000+02:00

Яна ўляцела ў мае жыцьцё нібы вясновы ветрык, нібы летняя маланка, раскідаўшы паперы на стале і парушыўшы мой спакой назаўсёды. Увайшла яна празь дзьверы, яе карыя, амаль чорныя, вочы блішчалі, доўгія валасы былі сабраны ззаду, а на абліччы быў звышсур’ёзны выгляд. Калі яна працавала, то была яшчэ прыгажэйшай, а калі сьмяялася, то ўсьмешка яе пранізвала сьпіну электрычным токам. Яна была мне прыкладам ва ўсім, бо на яе раўнаваліся ўсе. Яе бухгальтарскія кнігі былі самымі ахайнымі, а балансы ніколі не вярталіся на дапрацоўку. Голас яе будзіў лепей за каву кожную раніцу, і, калі яна ішла па калідоры, кожны яе крок адбіваўся рэхам у маім сэрцы, а паветра вібравала мікрахвалямі. Здавалася, што яна выпырхнула ў гэты сьвет са старонак расейскіх клясыкаў, заблукаўшы ў стагодзьдзях, а сапраўднае яе імя Тацьцяна ці Ліза.

***

Нібы здань яна хуценька йшла пасьля працы да аўтобуснага прыпынку ці то па Якуба Коласа, ці то па ўзьбярэжжы Нівы, шамоцячы спадніцамі і трымаючы ў рукох ці то сумачку, ці то саламяны кошык з ружамі. Здавалася, што вакол мяне спыніўся час, а побач імчацца не новыя бліскучыя аўто, а сапраўдныя карэты, і мінакі збольшага апранутыя не ў сучасную вопратку, а старадаўнія сюртукі. Па плошчы разносіліся гукі трубы і гітарных струнаў, а сонца сьвяціла, ласкаючы мой твар і адбіваючы ад яе доўгі цень. Я непрыкметна йшоў за ёй, пераўвасабляючыся ў Яўгена Анегіна, хоць сюжэт тут быў зусім іншы. І так хацелася знайсьці пасьля яе маленькую белую пальчатку, якую б яна неспадзявана ўпусьціла, а я, нібы шалёны, схапіў бы з надзяй калісьці вярнуць…

“Сhérie, ma chérie, - паклікаў я нарэшце, - але там, дзе яна плыла яшчэ некалькі хвілінаў таму, - больш не было нікога. Толькі з-за старой яліны, амаль схаваўшай сваімі разложыстымі галінамі мармуровую лаву, мільгануў краёчак белай карункавай спадніцы. Раптам з-за сьпіны нехта засьмяяўся далікатным і ў той жа час гарэзьлівым сьмехам, я абярнуўся – тое была яна. Яна паглядзела на мяне сваімі вялікімі і глыбокімі, як вір, вачыма, узяла за руку і адразу ж мы адарваліся ад зямлі. Людзі на плошчы Якуба Коласа станавіліся ўсё меньшымі і меньшымі, паветра рабілася халаднейшым, а мае сэрца вырывалася з грудзей ад нечаканага палёту. Яна глядзела на мяне і сьмяялася, моцна трымаючы маю руку сваёй далонькай, а пад намі праплывала сталіца.

Мінуў ЦУМ, Цырк, будынак Галоўпаштамту і перад намі паўстала высачэзная лямпа, якая надарала яскравым сьвятлом мясцовы стадыён. Паволі збаўляючы тэмп, мы падляцелі да даху шматпавярховіку, дзе пад парывамі ветру гайдаліся шматлікія антэны. Адчуўшы цьвердую паверхню пад нагамі, мы падышлі да самога дахавага ўскрайку, і ўселіся, зьвесіўшы зь яго ногі. Яе доўгія і непаслухмяныя валасы былі сабраныя ў мудрагелістую касу, на кончыку якой я заўважыў некалькі колцаў чорнае гумкі. Вусны яе, пафарбаваныя ў блішчастую памаду, былі сур’ёзна падціснутыя, а шчокі гарэлі пунсовым жарам. Я працягнуў руку, каб абняць яе за стан, але раптам пачуў:

- Што Вы сабе ўдумалі, малады чалавек? Вы разумееце, што я ўжо даўно замужам?

- Ну і што, - адказаў я ціха, гледзячы ёй у вочы, - у нас не такая ўжо вялікая розьніца ва ўзросьце…

- У мяне ёсьць дзеці, сям’я, нарэшце, муж любячы ёсьць, - успыхнула яна гнеўна, стаўшы яшчэ прыгашэйшай. Давайце пакінем нашыя стасункі ў выключна дзелавым клю…

Яна не пасьпела дагаварыць, бо ўжо была ў маіх абыймах. Яе струмкое цела трапятала пад маімі далонямі, а вусны пачалі цалаваць мае вочы, лоб, шчокі, закрэсьліваючы ўшчэнт папярэднія намеры пакінуць усё, як было раней. Я гладзіў і гладзіў яе па валосьсях, а яна, абхапіўшы мяне рукамі і прытуліўшыся, усе шаптала і шаптала:

- Божа, што мы робім.… Што мы робім….

Так мінула паўгадзіны ці трохі болей. На чырвона-жоўтым гарызонце палова меднага сонца ўжо пасьпела схавацца за тонкую нітку неба. У восеньскім небе кружылася рознакаляровае лісьце, а зграі пералетных птушак, пашыхтаваўшыся ў кліны, праляталі над нашымі галовамі.

- Мне пара, - яна ўздыхнула і сумна паглядзела на мяне. Старэйшая дачка вяртаецца са школы, трэба рыхтаваць вячэру.

- Так, трэба па дамох, - пагадзіўся я. Але давай толькі паляцім не так хутка.

Яна зноў ўзяла мяне за руку і мы адразу ж узьняліся на будынкам.

- Я спушчу цябе на твой інтэрнацкі балькон, - крыкнула Міра, - ты толькі трымайся добра.

І сапраўды, праз некалькі імгненьняў мы апынуліся рыхтык над белым інтэрнатам, які глядзеў на нас залатымі вачыма вокнаў.

- Мы заўтра сустрэнемся? - спытаў я ў яе з маленьнем у голасе.

- Ня ведаю, - адказала яна, - можа быць…

- Тады дзе мы сустрэнемся? - не сунімаўся я.

- На даху Чырвонага касьцела, а пятай, - сказала яна грудным голасам. Ты толькі не спазьняйся, бо мне трэба табе нешта сказаць.

***

Праца назаўтра не ладзілася з самага ранку. Усе мае думкі былі скіраваныя да Міраславы ці Міры, як яе клікалі калегі. Яна праходзіла побач са мной, не падаючы выгляду, што між намі нешта адбылося. Дзень цягнуўся бясконца, і, калі меньшая стрэлка гадзіньніку ўказала на яго канец, я адышоў у канец працоўнага габінэту і, разьбегшыся па рыпучым паркеце, скочыў з падваконьніку. Вецер падхапіў мяне сваімі парывамі і я паляцеў да маёй каханай.

Калі я прызямліўся на чарапічным даху Касьцёла Сымона і Алены, яна ўжо чакала мяне, трымаючы ў рукох фіялетавую хустачку і неспакойна азіраючыся па бакох.

- У нас мала часу, - сказала яна, - і мне трэба табе нешта сказаць.

- Што ты мне хочаш сказаць, Міра? – я спытаў, адчуваючы нешта няладнае.

- Мы не можам больш сустракацца, Зьмітрок… У мяне свае жыцьцё, а ў цябе свае…

- І гэта тое, што ты мне хацела сказаць?

- Так, тое… У мяне ўжо ёсьць адзінае каханьне, Зьмітрок… Яно назаўжды, чуеш? Я столькі зь ім перажыла, маю цудоўных дзетак… А што нас з табой аб’ядноўвае?

- Добра. – выціснуў я каменным голасам. – Бывай тады…

- Пачакай…

***

Але я не азірнуўся і паляцеў у неба – туды, дзе промні сьвятла надараюць жыцьцем кожную клетку жывой істоты. Блізу Сонца мае цела ператварылася ў попел, а душа белым дымам узьнялася туды, куды ня лётаюць нават спадарожнікі. І толькі вецер шаптаў і разносіў па пляцы восеньскае лісьце...

Почему я не люблю коммунистов

2010-03-17T11:45:00.000+02:00

NO COMMENTS

2010-03-14T17:09:00.001+02:00

Яшчэ адзін прыклад усёй арыгінальнасьці нашае сыстэмы! Вучыцеся, дзеткі, вучыцеся... Ідзіце у ВНУ, штудзіруйце кніжкі... і атрымайце як прыбіральшчыца з 8 клясамі. :)

PUNKS NOT DEAD

2010-03-14T17:05:00.000+02:00

Улюбёная песьня - "Вулиця" ОЕ

2010-03-04T11:54:00.003+02:00

За Ліпковича! за Колю!

2010-03-03T17:40:00.000+02:00

+ 375 291227884
напоминаю телефон для тех кто желает поставить подпись за моё выдвижение.
Родственники, знакомые, любовницы и любовники, прописанные в Волгоградском избирательном округе №54 - мне нужны ваши подписи!
Разместите этот пост в своих ЖЖ. Оч надо!

Беларуская намэнклятура як яна ёсьць

2010-02-27T19:38:00.002+02:00

Клясычная праца Міхаіла Васленскага “Намэнклятура” ўпершыню пабачыла сьвет ў 1980 годзе на нямецкай мове ў выдавецтве Fritz Molden (Wien - Munchen - Zurich - Innsbruck). Вядомы перабежчык на Захад, пазбаўлены савецкага грамадзянства, Міхаіл Васленскі ў свой час адпрацаваў не адзін тузін гадоў у Сыстэме, таму ведаў яе як свае пяць пальцаў. Чытач, пэўна, зробіць заўвагу, што навуковец і службоўца Васленскі зьбег за кардон не без удзелу ЦРУ, і гэта, у рэшце рэшт, паўплывала на паклёпніцкі зьмест яго кнігі. Тым не менш, нават з такой абмоўкай, цяжка будзе адмаўляць даведзеных у кнізе фактаў, якія мы самі сустракаем амаль штодзень.

Старажытная мудрасьць кажа, што лепей 1 раз пабачыць, чым 100 разоў пачуць. Таму, ведаючы сыстэму не па чутках, а грунтуючыся на ўласным вопыце, адважуся сказаць пару словаў пра сучасную беларускую намэнклятуру ці дзяржслужачых, як іх называюць афіцыйна.

Спачатку разьбяромся з аб’ектам нашага дасьледаваньня, бо для шэраговага чалавека, які стукае ў дзьверы мясцовага “страпчага” з мэтай падпісаць паперку, усе валадары габінэтаў будуць на адзін твар. Заўважым пры гэтым, што шэраговец па-свойму будзе мець рацыю, бо характэрныя рысы працы ў доўгіх калідорах накладаюць свой непаўторны сьлед на вобраз мысьленьня чалавека і характар яго паводзінаў.

Намэнклятура – гэта зьява неаднародная. На Беларусі намэнклятуршчыкаў можна сустрэць і ў дамах культуры, і ў тралейбусных дэпо, і ў філярмоніях, але сапраўдныя, найбольш “чыстыя” ўзоры зь іх ліку працуюць у іншых ведамствах. Мы абмяжуем аб’ект свайго дасьледаваньня толькі службоўцамі ворганаў выканаўчай улады, бо, па-першае, аўтару гэтая галіна больш вядома, а, па-другое, менавіта “выканаўцы” ў нас зьяўляюцца “клясычнымі” бюракратамі ў адрозьненьне ад “заканадаўцаў”, пазяхаючых ва ўтульных крэслах ПП НС, ці “судоўцаў”, якія мусяць раз-пораз паварушыць зьвілінай. Безумоўна, тое вельмі спрошчаны падыход, але ж гэта й не дыплём ці дысэртацыя.

Для нашага разгляду скарыстаем вызначэньне намэнклятуры, пададзенае ў працы М. Васленскага: "Номенклатура - это перечень наиболее важных должностей, кандидатуры на которые предварительно рассматриваются, рекомендуются и утверждаются данным партийным комитетом (райкомом, горкомом, обкомом партии и т.д.)”. Хоць райкамаў Камсамолу ў нас ужо няма, але ж ёсьць БРСМ, “Белая Русь” і тым падобныя дзяржаўныя арганізацы, не кажучы ўжо пра выканаўчыя камітэты, якія ніхто не адмяняў.
Спачатку прапаную вам, шаноўныя, разглядзець ступені, якія неабходна прайсьці кожнаму сьмертнаму, каб апынуцца ў струмкіх шыхтах элітнага ордэну беларускіх бюракратаў.

Ступень першая: ініцыяцыя.

Каб стаць намэнклятуршчыкам ці дзяржслужбоўцам, трэба прайсьці своеасаблівы абрад ініцыяцыі, які асабліва й не зьмяніўся з часоў эпохі кітайскай дынастыі Мін. Сапраўды, сучасныя беларускія “мандарыны” мусяць здаць адпаведны іспыт, у які ўваходзяць наступныя дысцыпліны: асновы дзяржаўнасьці і права Беларусі, справаводства, гісторыя Беларусі, эканоміка і інш. Аднак, у адрозьненьні ад старажытнага Кітаю, сучасныя іспыты зьяўляюцца толькі фармальнасьцю, бо не здаюць іх толькі адзінкі. Галоўнае тут, каб малады і амбітны чалавек проста атрымаў шанец здаваць тыя іспыты, а г.зн. быў дапушчаны ў закрытую бюракратычную карпарацыю.

Трапіць у карпарацыю такога кшталту можна:

а) па спадчыне. Яшчэ Леў Троцкі прадказваў, што калі савецкія бюракраты пажадаюць перадаваць свой статус і свае прывілеі па спадчыне, ім прыйдзецца адмовіцца ад марксізму і ператварыцца з упраўленцаў у прыватных уласьнікаў сродкаў вытворчасьці.«Правящий класс номенклатуры в СССР все явственнее начинает переходить к самовоспроизводству. Да, номенклатурная должность не наследуется. Но принадлежность к классу номенклатуры становится на наших глазах фактически наследственной», - у сваю чаргу сьведчыў Васьленскі.

Беларуская бюракратыя, як сапраўдны нашчадак бюракратыі савецкай, таксама часта рэкрутуецца з дзяцей і бліжэйшых сваякоў, і прыкладаў таму дастаткова. Зьява гэта абсалютна натуральная, бо наш “азіяцкі” ці камандна-адміністрацыйны тып эканомікі не стварае шмат працоўных мейсцаў. Бюракратычныя прывілеі зьяўляюцца пажаданай опцыяй для ўсіх бацькоў-намэнклятуршчыкаў, якія рыхтык і імкнуцца перадаць іх сваім дзецям, уключыўшы атожылкаў у апаратчыкаў.

b) шляхам вертыкальнае мабільнасьці.

У Беларускім грамадстве гіерархічная мадэль існуе не ў самай жорсткай форме, бо заняць любую намэнклятурную прыступку магчыма чалавеку рознага сацыяльнага паходжанья. Таму самым распаўсюджаным тыпам прасоўваньня па бюракратычнай лесьвіцы будзе так званая “вертыкальная мабільнасьць”. Гэта азначае магчымасьць быць уключаным у бюракратычную карпарацыю дзякуючы ўласным прафэсійным якасьцям, здольнасьцям і сувязям. Група службоўцаў, якае трапіла ў сваю сацыяльную групу такім шляхам, зьяўляецца найбольш прыстасаванай да працы ў бюракратычнай сыстэме, бо ўяўляе сабой даволі моцны канкурэнтны тып.

Ступень другая: уваходжаньне ў калектыў.

Самым складаным для новасьпечанага службоўцы этапам зьяўляецца працэс уваходжаньня ў калектыў, дзе, калі для навіцыя ўсё складзецца добра, прыйдзецца працаваць працяглы час. Адпаведная рэпутацыя здабываецца чалавекам вельмі хутка, прычым таўро “гультая”, “гулякі” ці “выляжанкі” замацоўваецца за новым супрацоўнікам хутчэй, ніж “працаголіка”, “разумніка” або “моцнага кіраўніка”.

Адно неабачліва сказанае слова, неадпаведная модзе памада ці аказаныя калегу знакі ўвагі могуць стаць чыньнікамі невыноснага існаваньня ў сьценах бюро, што немінуча прывядзе да звальненьня “па асабістым жаданьні”.

Найлепшы метад паспяховага ўваходжаньня бюракрата ў калектыў – тонкі псыхааналіз у дачыненьні да непасрэдных калегаў і суседзяў па габінэце. Усё залежыць ад “правільных паводзінаў” з нефармальным лідарам калектыву, які фарміруе ў арганізацыі асноўныя падыходы і адносіны да новага супрацоўніка. Калі прыняты на працу чыноўнік здолее ўлагодзіць (шляхам подкупу-“падарунка”, падтрымкі ў асабістых канфліктах, аказаньнем паслугаў і інш.) нефармальнага лідара, то спрацавацца з астатнімі намэнклятуршчыкамі ён здолее без асаблівых цяжкасьцяў.

Трэба заўважыць, што канфлікты ў калектывах будуць заўжды, бо такія падваліны любой чалавецкай супольнасьці, дзе сутыкаюцца асабістыя і групавыя інтарэсы і амбіцыі. З гэтай прычыны пачынаючы бюракрат вымушаны будзе прыймаць той ці іншы бок, калі толькі не ўмее вельмі добра лавіраваць між людзьмі, бо нэўтралітэт будзе ўспрымацца абодвума варагуючымі як заняцьце супрацьлеглай пазыцыі.

Ступень трэцяя: працоўныя будні.

Працаваць у намэнклятурнай сыстэме досыць цяжка, бо колькасьць паперак у цэнтралізаванай дзяржаве мае схільнасць да павелічэньня, не гледзячы ані на “адно вакно”, ані на “барацьбу” з бюракратызмам. Эканамічнага, сацыяльнага ці якога іншага эфекту розныя справаздачы, загады, палажэньні і пісьмы звычайна не маюць, але іх асноўная місыя палягае ў іншым. Без добра наладжанага і, галоўнае, залішняга справаводства чынавенству проста не будзе чым заняцца. Легендарнае “перакладаньне паперак” – гэта не такі ўжо і міт, а звычайны падыход да працы шэраговага канцылярскага пацука. Не будзеш абкладацца паперамі і сымуляваць напружаную працу – прыйдзецца ўкалваць сапраўды.

Але тут варта зрабіць адну заўвагу. У намэнклятурнай структуры добра і якасна працуюць толькі або 1) “сінія панчохі” (чытай – “жанчыны без асабістага жыцьця” ці “драпежніцы”), або 2) тыя няшчасныя, якім проста няма куды ісьці. Ёсьць яшчэ адзі тып, самы хітры і таму небясьпечны, так званыя “былыя камсамольцы”, якія хоць і маюць прапелер у дупе, але найчасьцей робяць выбітныя дасягненьні рукамі маўклівых супрацоўнікаў-парабкаў.

Такім чынам, маладому спэцыялісту, якога лёс занес у намэнклятурную пастку, варта ведаць пра працоўныя дні некалькі правілаў.

Правіла першае. Ніколі не выконвай працу, якая расьпісана начальнікам не табе. Зробіш адзін раз, зробіш другі – і будзеш працаваць на “цёцю” ці “дзядзю” да канца дзён сваіх. А цёці тыя і дзядзі маюць за плячыма такую школу ЛКСМБ, што адмазацца ад іх “камсамольскіх даручэньняў” будзе надзвычай складана.

Правіла другое. Ніколі не выказвай ініцыятывы. Калі ты думаеш, што такім чынам цябе “заўважаць” ці павысяць, то ідзі пажуй аўса … Адзінае, што ты можаш такім “ударніцтвам” дасягнуць – гэта файнай пэрспэктывы ня спаць па начох, сядзець да ўзыходу месяца на працы, а таксама штомесяц пісаць кантрольныя шэфу. На заробку, прынамсі станоўча, твая ініцыятыва не адаб’ецца.

Правіла трэцяе. Кожнаму маладому бюракрату варта запомніць наступныя “спіхафразы”, якія дапамогуць яму ў нялёгкім працоўным працэсе. “Это не мои функциональные обязанности”, - фраза ўжываецца, калі нехта са старэйшых таварышаў спрабуе перакласьці свае праблемы на твае кволыя намэнклятурныя плечы. “У меня есть начальство – обращайтесь к нему”, - гэта кажацца, калі табе трэба прымаць самому рашэньне, якое можа мець за сабой непажаданыя вынікі. Тут таксама дарэчы наступнае выслоўе: “Я снимаю с себя всякую ответственность”. Шэраг патрэбных “адштурхайлаў” можна працягваць і працягваць: гэта і такія “каронныя” як “Вы по текущему вопросу?”, або “У меня неприёмный день!” ці “Вы записывались?”. Кожны бюракрат мусіць дасканальна авалодаць майстэрствам “спіхатронікі”, бо йнакш ён доўга пратрымацца ў адным мейсцы не зможа. Асьцярожнасьць, асьцярожнасьць і асьцярожнасьць – такія афірмацыі павінны намёртва засесьці ў галаве ў будучай акулы бюро.

Эстэтыка бюракратызма

Бюракрат – гэта найпершы на ўсёй беларускай зямлі эстэт. Белая кашуля, краватка, службовае аўто і маладая сакратарка, пагадзіцеся, выглядаюць даволі спакушальнымі для кожнага “нармальнага” мужыка. І бадай кожны з нас у глыбіні душы калісьці марыў сесьці ў скураное крэсла, напусьціць на сябе грозны выгляд інжынэра чалавечых душаў і, націснуўшы на гузік тэлефона нутраной сувязі, юрліва праваркатаць: “Леночка, кофе прінесі…”.

Пачнем ab ovo. З чаго пачынаецца сапраўдны бюракрат? Правільна, шаноўны чытач, з гарнітура. Сучасны бюракрат ужо не задаволіцца шэрым намэнклятурным гарнітурам мышынага колеру, які насіў яго бацька, сакратар гаркама. Не, толькі Кардэн ці Пьер Кларанс! І галоўнае, каб быў адліў, бо без адліву “сур’ёзнаму” намэнклятуршчыку няма ходу на самы важны паверх службовай вертыкалі.

Парфума. Яна павінна быць абавязкова дарагой і пажадана фірмовай. І няважна, што ваш шэф добра адрозьнівае толькі водар размаітых празрыстых напояў, якія наталяюць яго смагу пасьля цяжкіх працоўных будняў. Як той казаў, галоўнае якая падшэўка і лэйбл, а не верх. Калі ў вас няма грошай на Чэруцці ці Х’юга Бос, то купіце які турэцкі адэкалён ці падробку і пералійце ў загадзя падрыхтаваную тару. Розніцы ніхто не заўважыць.

Службовы аўтамабіль. Мінулі тыя часы, калі нашыя бюракраты і іх сыны гойсалі па вуліцах на “Волгах”. У выканкамаўскіх гаражах пераважна стаяць новыя “Шкоды” ці “Фольксвагены”, а часам і “Мэрсэдэсы”. Хаця сам характар выкарыстаньня службовага транспарту амаль не зьмяніўся. Акрамя працоўных паездак, чынавенства запрагае сваіх рысакоў на вясельлі дзяцей і улюбёных пляменьнікаў, катаецца на сэсіі ў Інстытут кіраваньня ці проста едзе зь ветрыкам па асабістых справах.

Жанчыны таксама зьяўляюцца заслужанай ўзнагародай байцоў намэнклятурнага фронту. Цікава, што некаторыя кіраўнікі не толькі сьхіляюць сваіх падначаленых да ложку (пісьмоваму сталу, канапе, дывану ў прыёмнай і інш.), але і набіраюць сабе адпаведны штат маладых спэцыялістаў. Напрыклад, пра аднаго паважанага чыноўніка ад навукі, якога часта цытуюць у СМІ, ходзяць настолькі легендарныя чуткі, што самым нявінным свавольствам тут будзе хіба прымусовы сэкс з асьпіранткай ў габінэце ў разгар працоўнага дня.

Манера мець зносіны зь людзьмі ў намэнклятуршчыкаў стандартная. Ад хамства і грэбаваньня ў дачыненьні да падначаленых да агідлівага падлізьніцтва, калі гаворка ідзе пра непасрэднае кіраўніцтва. Часам даходзіць да кур’ёзаў. Так, у адной установе, дзе балем правіў сталы і заслужаны чыноўнік, дзень народзінаў кіраўніка пераўтвараўся ў нейкае падабенства паднашэньняў Вялікаму князю Маскоўскаму Іаану IV Грознаму. І гора было тым кіраўнікам, у якіх не атрымоўвалася засьведчыць сваю павагу самадзержцу! Цяпер, дарэчы, ён на пенсіі і ніхто не заходзіць да яго нават ў госьці, бо, як і ў іншых выпадках, ў намэнклятурных зносінах адсутнічае самае галоўнае – павага.

Адзінаццаць залатых правілаў маладога бюракрата

Напрыканцы гэтага жартаўлівага посту, вельмі хочацца падзяліцца з маладымі гальштукавата-амбітнымі маладзёнамі сваімі “Адзінаццаць правілаў маладога бюракрата”. Іх я выдумаў у час сваёй працы ў адным зь “Белых дамоў” нашае Бацькаўшчыны. Усе яны носяць выключна прыкладны і правераны характар:

1. Атрымаўшы прызначэньне на кіруючую пасаду, звольні ўсіх старых супацоўнікаў, якія маюць вагу і аўтарытэт;
2. Запужай адразу жаночую палову калектыва дэпрэміяваньнем, вымовамі і іншымі рэпрэсыўнымі мерамі, бо сядуць на галаву;
3. Калі ва ўстанове застаўся працаваць хоць на самай нязначнай пасадзе твой папярэднік, то звольні яго абавязкова, бо два цэнтры сілы ў адной установе не бываюць;
4. Паступова падбяры сабе добрую каманду са старых і новых людзей, якія будуць табе абавязанымі сваімі становішчам і пасадай. Пажадана, каб гэта былі працоўныя валы, пазбаўленыя хоць якіх уладных амбіцыяў;
5. Навядзі знаёмствы сярод кіраўнікоў суседніх структураў. Сябруй зь імі па прынцыпе “ты – мне, я – табе ”;
6. Падначаленых трымай ад сябе на дыстанцыі. Сяброў сярод падначаленых у добрага бюракратычнага лідара быць не павінна;
7. Трымай калектыў у добрым працоўным тонусе. Для гэтага арганізуй добрую кантрольна-рэвізійную службу ў асобе кадравікоў, якія будуць правяраць прыход супрацоўнікаў на працу. Таксама выклікай супрацоўнікаў па адным на размову тэт-а-тэт з праверкай іх цякучай дзейнасьці і будучых плянаў;
8. Завядзі шпегаў ў працоўным калектыве, якія будуць цябе інфармаваць пра галоўныя навіны і асобных супрацоўнікаў;
9. Кіруй не толькі пугай, але і пернікам. Нечакана надары неафіцыйных лідараў калектыва шчодрай прэміяй. Плаці ім добрыя грошы – і хутка станеш “строгім, но мудрым начальніком”;
10. Будзь асьцярожным і абавязковым: правярай усе свае подпісы, не адступаі і на ёту ад загадаў вышэй стаячага кіраўніцтва, выконвай усё, што табе загадалі.
11. Абавязкова ўспрымай просьбы свайго кіраўніцтва як загад.

Калі вы будзеце выконваць усё тое, што я вам вышэй апісаў, то посьпех вам гарантаваны! Аўто, краватка, кава і сакратарка – ўсё стане для вас явай! Калі вашыя былыя сябры будуць душыцца ў тралейбусах пасьля цяжкіх зьменаў у цэхах, аўдыторыях і лябараторыях, вы зірнеце на іх праз таніраванае шкло службовай ішамаркі і шчасьліва падумаеце: “Я – іх надзея і апора!”.

Адзінае, любы дружа, памятай што сярод тваіх “халопаў” дакладна будзе адзін, які цябе люта ненавідзіць….

Кінематограф свабоды Інтэрв’ю з чачэнскім рэжысёрам Мурадам Мазаевым.

2010-01-19T19:20:00.000+02:00

Кінематограф свабоды

Інтэрв’ю з чачэнскім рэжысёрам Мурадам Мазаевым.

Для шараговага беларуса Чачня з’яўляецца перш-найперш сінонімам вайны, трагедыі “Норд-Оста” і крымінальнага разгулу, які, маўляў, ледзве стрымліваецца жорсткім кіраўніцтвам трыяды Мядзведзеў-Пуцін-Кадыраў. Расейскі блакітны экран спрычыніўся да таго, што паспаліты люд ставіцца з асцярогай да выхадцаў з поўдня, бо горды вайнах, як і яго талстоўскі продак, з лёгкай рукі Няўзоравых і Лявонцьевых амаль канчаткава замацаваў за сабой дэманізаваны вобраз “злога чачэна”.

Тым не менш, маленькі чачэнскі народ падараваў свету не толькі вядомых барацьбітоў за незалежнасць і “бандытаў”, але і шэраг выбітных дзеячоў культуры, пра якіх у нас, нягледзячы на агульнае савецкае мінулае, пакуль мала хто ведае.

Ёсць такі анекдот. “Чаму Масква не вяла перамовы з чачэнцамі? – Ды не было з кім, бо Яндарбіеў – пісьменнік-вахабіт, Басаеў – тэрарыст, Масхадаў – сепаратыст, а Закаеў – увогуле артыст”. Гэты пералік можна цяпер працягнуць, бо ў вайнахаў цяпер ёсць і свой уласны кінематаграфіст.

Наконт інтэрв’ю з сучасным чачэнскім рэжысёрам, літаратарам і грамадскім дзеячам Мурадам Мазаевым, аўтарам нашумелага фільма “Маршо” (“Свабода”), я дамаўляўся без асаблівых надзеяў на станоўчы адказ. Быць прадстаўніком чачэнскай эміграцыі цяжка і небяспечна, але ўдвая складаней быць чачэнскім кінематаграфістам, які ва ўласнай творчасці паслядоўна адстойвае ідэі незалежнай Ічкерыі.

Аднак, нягледзячы на ўсе мае сумнівы, спадар Мурад ласкава пагадзіўся падзяліцца з чытачамі ARCHE сваімі поглядамі на творчасць, жыццё і палітыку Крамля на Каўказе.

- Мурад, як сталася, што малады чалавек з мяцежнай Чачні вырашыў стаць кінарэжысёрам? Распавядзіце трохі пра сябе.

- Нарадзіўся я і пражываў у г. Грозным, але сам родам з Шатойскага раёна Чачні. Да вайны мая маці працавала эканамістам у рамонтна-будаўнічым упраўленні, а бацька быў дырэктарам навукова-метадычнага цэнтра міністэрства культуры Чачэна-Інгушскай АССР. Адзін час ён нават працаваў дырэктарам тэатра, а потым усе ведалі яго як адваката. У майго бацькі была вялікая бібліятэка, якую ён апантана збіраў, і ў дзяцінстве я вельмі любіў, зачыніўшыся ў каморцы да раніцы, чытаць кнігі. Тады да мяне і прыйшла думка стаць кінарэжысёрам. Я вельмі хацеў экранізаваць тое, што прачытаў, каб і іншыя змаглі перажыць масу ўражанняў, якія перажыў я разам з галоўнымі героямі прачытаных твораў.

- Дзе Вы вучыліся на рэжысёра?

- Спачатку я вучыўся на філалагічным факультэце ў г. Грозным, а потым паступіў у Грузінскі дзяржаўны ўніверсітэт тэатра і кіно імя Шата Руставелі. Справа ў тым, што ў Чачні раней не было ніводнага прафесійнага рэжысёра, і напярэдадні першай вайны ў Тбілісі, па дамоўленасці з міністэрствам культуры Грузіі, былі накіраваны чатыры маладзёны, якія выказалі жаданне вучыцца на кінематаграфістаў. Узімку 1994 пачалася першая вайна, і ўсім чатыром прыйшлося вярнуцца ў Грозны. Аднавілі мы вучобу ўжо ў 1997, але вярнуліся ў Тбілісі толькі двое з першага набору, хоць да нас дадалі яшчэ трох новенькіх. Паспелі мы скончыць два курсы, і зноў пачалася вайна. Другі раз аднавіліся ўжо ў 2001 годзе…

Нашу групу для вучобы ў Тбілісі адбіраў вельмі таленавіты рэжысёр і кіраўнік групы “Нахі” Мімалт Салцаеў. Адбор праходзіў у галоўным корпусе Чачэна-Інгушскага універсітэта. Мы чыталі вершы, потым здавалі іспыты па акцёрскім майстэрстве. Цікава тое, што пад час маёй дэкламацыі Мімалт Салцаеў выказаў сваё незадавальненне. Маўляў, паэт пісаў твор не для таго, каб я яго так бяздушна прачытаў… Але каб вы бачылі здзіўленне майстра, калі ён даведаўся, што аўтарам быў сам дэкламатар!

У Грузінскім дзяржуніверсітэце тэатра і кіно намі апекаваўся таленавіты грузінскі рэжысёр Рамаз Хацівары, якога ўсе мы называлі батона Буба. Група была адзінай, дзе выкладалі на рускай мове.

Шкада, але не ўсе мы здолелі скончыць свае штудыі. Мой аднакурснік Алан пасля таго, як на радзіме забілі яго сям’ю, развітаўшыся з намі, спыніў вучобу. Калі ў Панкіскай цясніне з’явіўся атрад Хамзата Гелаева, ён сышоў на вайну і пакінуў гэты свет у адным з баёў… Іншы мой таварыш заняўся бізнэсам, яшчэ адзін з’ехаў як уцякач у Канаду і працуе там не па спецыяльнасці. Ён зняў там нават на свае грошы фільм, але, на вялікі жаль, ягоная стужка не мела будучыні. Трэці мой аднакурснік працуе зараз на расійскім тэлеканале РТР.

- Якімі былі Вашыя студэнцкія гады?

Жыццё наша ў Грузіі было як і ва ўсіх студэнтаў: часам галадалі і пілі разведзены з вадой цукар, а спалі то ў нашага майстра па акцёрскім майстэрстве, то на кватэры. У Грузінскім дзяржінстытуце да нас ставіліся добра, і імкнуліся дапамагчы як толькі маглі. Бывалі і неспадзяванкі. Напрыклад, я насіў адзін час бараду і грузінскую нацыянальную шапку, і шмат хто думаў, што я манах. Мясцовыя аплачвалі за мяне транспарт, а калі я ехаў на машыне, то нават гаішнікі паказвалі, каб мы праязджалі без праверкі дакументаў. Быў перыяд, калі Ахмед Закаеў, які ў той час быў міністрам культуры Ічкерыі, знайшоў для нас добрую стыпендыю. Магу сказаць, што нам тады стала значна лягчэй!

- Вы два разы спынялі сваю вучобу з-за вайны, а чым займаліся ў гэты суровы час?

- Пакуль не пачалася другая вайна, урад Ічкерыі планаваў зняць поўнаметражны фільм пра высяленне чачэнцаў і інгушоў у 1944 годзе. Наш майстар павінен быў быць рэжысёрам, а мы яго асістэнтамі, каб набрацца досведу. У той час бюджэт гэтага фільма быў 10 мільёнаў даляраў, але гэтаму праекту не наканавана было ажыццявіцца…

У перапынках паміж войнамі я быў у роднай хаце са сваёй сям’ёй. Калі бамбавалі, то мы начавалі ў склепе дзіцячага саду, але пасля аднаго з мінамётных абстрэлаў параніла бацьку. У лякарні я быў з ім побач…

- Мурад, у 2003 году ўпершыню аматары кіно паглядзелі “Маршо”. Што адбылося ў Вашым жыцці за гэты даволі працяглы перыяд?

- Пасля прэм’еры ў Тбілісі я паслаў свой фільм на розныя кінафестывалі. І быў амаль адразу запрошаны на некалькі дзясяткаў сур’езных мерапрыемстваў кінаіндустрыі ў Італіі, Іспаніі, Германіі… Самы першы кінафэст, які адабраў фільм і запрасіў мяне, праходзіў у швейцарскім Лакарна. “Маршо” адкрыў там паказ фільмаў пра правы чалавека. Потым мяне запрасілі на кінафэст “Маладосць” у Кіеве, дзе на некаторы час я застаўся працаваць. Мы з Дмытром Карчынскім і яго жонкай, якая была прадзюсарам на адным з украінскіх тэлеканалаў, збіраліся здымаць фільм пра ўкраінцаў, якія былі ў Чачні. Нават спачатку разам працавалі над сцэнарам, але ў нейкі момант Карчынскія раптам адмовіліся далей супрацоўнічаць.

Пакуль я быў ва Ўкраіне, пры падтрымцы майго таварыша, тэлежурналіста з тэлеканала “1+1”, змантаваў фільм “14 эпізодаў без каментароў”, які таксама быў адабраны на шматлікія фестывалі. Стужка атрымала адмысловы прыз у галіне правоў чалавека ў Аўстраліі і грамату Amnesty International у Амстэрдаме. У той час у мяне была яшчэ задумка зняць фільм “Грані”… Сцэнар фільма “Грані” апавядае пра ўкраінца, хоць гэта не прынцыпова, бо ён можа быць і беларус, які ў сілу акалічнасцяў трапляе ў пошуках брата ў Чачню падчас баявых дзеянняў. Гэта чалавек, які трапляе за грань, дзе дзейнічаюць іншыя законы, дзе смерць - штодзённая з’ява, дзе чалавек пазнае, што яго ўяўленні пра сваю асобу не адпавядаюць рэчаіснасці. У сцэнары ёсць абстрактныя сцэны сноў галоўнага героя, якія дапамагаюць зразумець яго ўнутраны свет.

Калі ж я зразумеў, што фільм «Грані» на мой новы сцэнар пакуль не атрымаецца зняць, то праз ААН пераехаў у Швецыю. Тут пры падтрымцы мясцовай кінакампаніі я зняў невялічкі дакументальны фільм «Другі шанец» пра жыццё імігрантаў у гэтай паўночнай краіне. Некалькі месяцаў я працаваў у мясцовай камуне, дапамагаючы адаптоўвацца вымушаным перасяленцам з СНД.

- Мурад, ці падзеліцеся з чытачамі сваімі творчымі задумамі?

У мяне шмат ідэй, якія я хацеў бы экранізаваць. Галоўным чынам яны закранаюць ісламскую тэматыку, а таксама гісторыю маёй радзімы. Гэта галоўным чынам гістарычныя праекты, але ёсць і на сучасную тэму. Асноўная частка гэтых праектаў мае пад сабой рэальную аснову. Файна было б зняць фільм пра руска-каўказскую вайну або штосьці з гісторыі Ісламу. Я думаю, што ў такіх стужках, акрамя самога відовішча, важная і іх пазнавальнасць. У пераважнай большасці для немусульман Іслам асацыюецца з тэрарызмам, адсталасцю, прыгнётам жанчын і іншым негатывам. Аднак, напрыклад, такія правы, якія мае мусульманка, не мае жанчына нідзе. Акрамя таго, Іслам у свой час даў магутны штуршок развіццю навукі і не толькі.

У дадзены момант можна сказаць, што ў мяне творчы застой, бо цяжка знайсці фінансаванне, калі ў цябе няма добрага прадзюсэра. Што да планаванай мной чачэнскай камедыі, то я меў зносіны па тэлефоне з Андрэем Канчалоўскім, і ён абяцаў знайсці фінансаванне. Задумка палягала ў тым, што сам ён будзе мастацкім кіраўніком, а я рэжысёрам. Мы некалькі разоў ператэлефаноўваліся, і Андрэй Сяргеевіч мусіў сустрэцца з паўпрадам у Паўднёвай федэральнай акрузе Дз. Казаком, але ў выніку ў яго не атрымалася…

Што тычыцца літаратурнай дзейнасці, то сваю кнігу я не стаў дапісваць таму, што гэта авангардны твор, які не нясе ў сабе якой-небудзь ідэі. Калі я прачытаў напісаныя ўрыўкі з кнігі свайму кінааператару з грузінскай кінастудыі, ён сказаў, што я Босх у прозе. Калі сурёзна, то працягваю пісаць вершы, чым займаюся з маленства.

- Кажучы пра творчасць, хацелася б даведацца, якому кіно Вы аддаяце перавагу? Як Вы ацэньваеце стан сучаснага кінематографа ў Грузіі, Расіі, Еўропе?

- Я аддаю перавагу рэалістычнаму кіно і гістарычнаму. Стан расейскага кіно даволі сумны. Я думаю, што сітуацыя нашмат горшая, чым у савецкі час, хоць ёсць і некаторыя пазітыўныя моманты. У цэлым жа кінематограф, я думаю, перажывае крызіс жанру. Каўказскі кінематограф мае патэнцыял, бо фактычна мала чаго знята пра багатую каўказскую гісторыю. Тут непачаты край таго, што можна апрацаваць для выбітнай кінастужкі. Але няма пакуль перспектывы зняць на Каўказе добры і касавы фільм… Кажучы ж пра сучасных кінамайстраў маёй радзімы, я б вылучыў Мімалта Салцаева, які вучыўся ў Ленінградзе ў майстэрні Таўстаногава. Хоць сітуацыя у рэспубліцы такая, што ён не можа цалкам рэалізаваць свой патэнцыял…

- Мурад, чытачам было б цікава даведацца, з якімі дзеячамі культуры ў Вас асацыюецца Беларусь?

- Адзначу, канешне, Васіля Уладзіміравіча Быкава, потым рэжысера Андрэя Смірнова, а таксама Ігара Дабралюбава.

- Ці даводзілася Вам сустракаць беларусаў, якія ваявалі на чачэнскім баку?

- Я не ведаю асабіста беларусаў якія ваявалі ў Чачні, але чуў, што яны ёсць. Гэта беларусы, што прынялі Іслам.

- Як Вы ахарактарызуеце тое, што цяпер адбываецца ў Чачні? Якая будучыня краіны?

- Што да будучыні Чачні, то думаю, што яна будзе залежаць ад таго, чым скончыцца супрацьстаянне, якое там працягваецца. Тое, што адбываецца цяпер на Паўночным Каўказе, я назваў бы поўным беззаконнем, дзе жыццё нічога не каштуе.

- І напрыканцы яшчэ адно пытанне. Што для Вас ёсць шчасце? Якая Ваша самая запаветная мара?

- Мая запаветная мара - пражыць жыцце ТАК, каб не было страшна паміраць.

Размаўляў Фарыд Беррашэд.

Мурад Мазаеў нарадзіўся ў горадзе Грозным. Скончыў 4 курсы Чачэнскага ўнівэрсытэту (аддзяленьне філялёгіі). Працаваў на Грозьненскім дзяржаўным тэлеканале. У 2003 годзе скончыў з адзнакай Міжнародны ўнівэрсытэт тэатра і кіно. Зьняў фільмы «Маршо», «14 эпізодаў без камэнтароў», «Джамааты» і «Другі шанец».

19 студзеня 2010

http://www.arche.by/

Цьвікевіч А. Западно-руссизм. Нарысы з гісторыі грамадскай мысьлі на Беларусі ў XIX і пачатку XX в. Мн., 1993.

2009-11-19T13:19:00.000+02:00

Сьцягнуць кнігу Цьвікевіч А. Западно-руссизм. Нарысы з гісторыі грамадскай мысьлі на Беларусі ў XIX і пачатку XX в. Мн., 1993.

Частка 1

Частка 2

Частка 3

НЬЮ-ЁРКЕР З МАГІЛЁЎСКІМІ КАРАНЯМІ: ДРАМАТУРГ ДАВІД ПІНСКІ

2009-11-19T13:11:00.000+02:00

Калі Цэнтральна-Усходняя Еўропа толькі пачынала асэнсоўваць той уплыў, які аказала на яе развіццё індустрыяльная рэвалюцыя, габрэйскі драматург-ідышыст Давід Пінскі ўжо паказваў на сцэне драму пра гарадскіх пралетарыяў габрэйскага паходжаньня. Драматург ідэяў, ён першы ў габрэйскім тэатры стаў пісаць пра людзкую сэксуальнасць, дагэтуль табуяваную тэму ў юдэйскай культуры. Давід Пінскі праславіўся сярод ранніх драматургаў, пісаўшых на ідыш, у першую чаргу за свае моцныя сувязі з нямецкімі літаратурнымі традыцыямі.

Давід Пінскі нарадзіўся 5 сакавіка 1872 г. у Магілёве-на-Дняпры. “Мая маці любіла кветкі і расліны, - згадваў драматург у сваіх мемуарах, - і нашая хата ў Магілёве-на-Дняпры была сапраўднай аранжарэяй". Менавіта ў Беларусі Давід Пінскі адчуў сябе паэтам , талент якога стаў праяўляцца ў будучага майстра слова яшчэ ў дзяцінстве.

У 12 гадоў, у 1884 годзе, Давід па патрабаванню старэйшых сябрукоў напісаў сваю першую п’есу. У яго дэбютны твор увайшлі песні з габрэйскага рэпертуару. Сябры Давіда прэзентавалі музычны твор у хаце яго бабулі.

Малыя артысты ўвялі плату за ўваход , вялікая гасціная бабулінай хаты была сцэнай, а пярэдні пакой – месцам для гледачоў. Шырокія дзверы між двума пакоямі былі завешаныя прасцінай, якая выконвала ролю тэатральнай заслоны. На парозе між пакоямі знаходзілася суфлёрская будка – суфлёрам быў сам Пінскі. У выніку, шоў атрымалася на славу і надала ўпэўненасці маленькаму Давіду ў сваіх здольнасцях.

ў 1885 г. Давід разам са сваімі бацькамі з Магілёва пераехаў жыць у Маскву. Пазней сямейства Пінскіх пражывала ў Віцебску, адкуль у 1891 г. будучая знакамітасць паедзе ў Вену вывучаць медыцыну. Вучоба Давіда ў Аўстрыі працягвалася толькі год, бо ў 1892 г. ён вяртаецца ў Віцебск, каб дапамагчы сваім бацькам, збанкрутавалым у выніку царскай палітыкі выгнання габрэяў з расейскіх гарадоў.

У хуткім часе Пінскія выехалі на сталае жыхарства ў Варшаву, дзе малады чалавек цалкам прысвяціў сябе габрэйскамоўнай літаратуры.

Пасля прыбыцця ў Варшаву, Пінскі зноў едзе вучыцца ў Венскі універсітэт, але неўзабаве вяртаецца ў новы дом у Варшаве, дзе набывае славу пісьменніка і прыхільніка рабочага сіянізму. Менавіта ў венскі перыяд свайго жыцця Давід Пінскі піша сваё знамянальнае апавяданне "Der Groisser Menshenfreint" ("Выбітны філантроп").

У 1896 г. Давід Пінскі выязджае з Варшавы, перасяляючыся з Расейскай імперыі ў Берлін, а ў 1899 г. неўтаймаваны магілёвец пераязджае ўжо за акіян, у горад магчымасцяў Нью-Ёрк.

У 1904 Давід Пінскі нават амаль атрымаў доктарскую ступень у Калумбійскім універсітэце, але з-за таго, што прэм’ера яго п’есы “Сямейства Цві” была заплавнавана на той жа самы дзень, што і абарона доктарскай, Пінскі не здолеў прыйсці на іспыт. Так Пінскі згубіў сваю магчымасць стаць навукоўцам, выбраўшы творчасць.

Яго натуралістычная трагедыя Ісаак Шэфтэль (1899) распавядае нам пра выдатнага вынаходніка, ткача з залатымі рукамі, кім пагарджае, актыўна эксплуатуючы яго вынаходніцтвы, гаспадар прадпрыемства. У рэшце рэшт, ткач разбівае вынайдзеныя ім машыны і паволі апускаецца, заліваючы штодня свае гора. Як і многія цэнтральныя персанажы Пінскага, Ісаак Шэфтэль з’яўляецца нечым іншым, чым традыцыйны герой ці нават традыцыйны трагічны герой.

Яго чорная камедыя Скарб, напісаная на ідыш у 1902-1906, але ўпершыню пастаўленая ў Нямеччыне Максам Райнхардам (Берлін, 1910), распавядае пра паслядоўнасць падзей ў якой жыхары мястэчка раскопваюць і апаганьваюць уласныя могілкі ў надзеі адшукаць скарб нібы закапаны дзесьці сярод памерлых. Багатыя і бедныя, свецкія і рэлігійныя, усе прымаюць удзел у шаленстве; звышнатуральная кульмінацыя ўключае душы памерлых, патурбаваныя разбурэннямі.

П’еса Сямейства Цві (1904), напісаная неўзабаве пасля Кішынёўскага пагрому, зяўляецца заклікам для габрэяў да актыўнага супраціву гвалтаўнікам. У гэтай трагедыі розныя габрэі – рэлігійныя фанатыкі, бундавец, сіяніст, а таксама расчараваны асіміліцыяніст – супраціўляюцца нападу рознымі сродкамі, а таксама пад рознымі сцягамі, але, пры гэтым, змагаюцца ўсе і разам. Тэксты забароненай ў Расеі п’есы цыркулявалі тут нелегальна. Былі і спробы яе таемнай аматарскай пастаноўкі.

П’еса Янкель Каваль (1906) распачала новую эпоху шчырасці ў габрэйскім тэатры, якая закранала пытанне сэксуальнасці. Хаця габрэйскі тэатр быў больш адкрыты да падобных тэмаў, чым англамоўны тэатр той жа эры, тым не меньш, ён карыстаўся пераважна творамі, перакладзенымі з розных еўрапейскіх моваў. Галоўныя героі гэтай п’есы вымушаны балансаваць між сваімі сем’ямі і палкім каханнем. У канечным выпадку, абодва вяртаюцца да сваіх законных спадарожнікаў жыцця. У 1938 г. паводле п’есы быў зняты фільм вядомы як Каваль, які спявае з Мойшэ Ойшэрам у галоўнай ролі. Акрамя таго, п’есу ў сваю чаргу адаптаваў Кэрэд О’Брайен , якая ў ангельскім варыянце стала Джэйкам Майстравым.

Давід Пінскі працягнуў разглядаць падобныя тэмы ў серыі такіх твораў як Габры і жанчыны (1908), Марыя Магдалена (1910), і Прафэсар Брэнэр (1911). Апошні твор апісвае каханне старога да маладой дзяўчыны, зноў перакрэсліваючы габрэйскія тэатральныя традыцыі, бо падобныя стасункі заўжды лічыліся дапушчальнымі ў спланаваных з-за экнамічных ці якіх іншых цяжкасцяў шлюбах, застаючыся пры гэтым сацыяльна табуяванымі.

У канечны перыяд Другога храму Давід Пінскі ставіць на сцэне месіянскую трагедыю ў адным акце Вечны жыд (1906). Задума Пінскага пялягала ў тым, што ў той самы дзень, калі рухнуў Другі храм, нарадзіўся месія, на пошукі якога адпраўляецца прарок. У 1918 г. у Маскве Вечны жыд стаўся самай першай п’есай, пастаўленай на сцэне Хабімы, а цяпер Нацыянальнага тэатру Ізраіля.

Акцэнты ў творчасці Пінскага змяніліся разам са з’яўленнем вельмі алегарычнай п’есы Альпіністы (1912), у якой гара сімвалізуе само жыццё чалавека.

У час Другой сусветнай вайны Пінскі шмат пісаў, у асноўным на біблейскія тэмы, але, пры гэтым, закранаў і ранейшыя тэмы. У гэты час Пінскі таксама займаецца сваімі галоўнымі раманамі Арнольд Левенберг: раздвойванне асобы (1919) і Дом Ноя Эдона (апублікавана ў 1929).

В 1949 Давід Пінскі эміграваў у Ізраіль. У ізраільскі этап свайго жыцця Пінскі напісаў п’есу пра Самсона і твор пра Цара Саула. Гэты перыяд у гісторыі габрэйскага тэатру адзначыўся амаль поўным выцісканнем ідышу са сцэны, таму апошнія п’есы славутага ўраджэнца Магілёва на сцэне не ўвасабляліся.

Давід Пінскі – гэта яшчэ адно напаўзабытае імя славутых ураджэнцаў Магілёўшчыны

Пяць пытанняў да Ігара Аляксандравіча Марзалюка

2009-11-06T16:47:00.000+02:00

Прапаную да Вашае ўвагі працяг дыскусіі крычаўскага гісторыка Сяржука Астанковіча з доктарам гістарычных навук МДУ імя А. Куляшова Ігарам Марзалюком. Чарговыя пытанні Велдама чытаць тут. Чакаем на адказ :).

«Невядомая нам краіна: Беларусь у яе этнаграфічных межах»

2009-11-06T16:43:00.000+02:00

Мае развагі наконт апошняй кнігі пана Алега Трусава на сайце "ARCHE"

Біблія беларускага нацыяналізму або жахлівы сон Зігмаса Зінкявічуса

2009-11-02T16:59:00.002+02:00

26 кастрычніка 2009 г. ў Менску адбылася прэзентацыя новай кнігі выдатнага беларускага гісторыка і грамадскага дзеяча Алега Трусава «Невядомая нам краіна: Беларусь у яе этнаграфічных межах». Кніга, літаральна праз некалькі дзён пасля з’яўлення ў свабодным продажы стала рарытэтам, бо тэма беларускіх этнічных межаў заўжды цікавіла і будзе цікавіць усіх нацыянальна арыентаваных грамадзян нашай краіны.

Алега Трусаў у сваёй кнізе закранае даволі небяспечную для навукова-публіцыстычнай літаратуры тэму “спрэчных зямель”, бо любы даследчык, а тым больш нацыянальны дзеяч, разглядаючы “свае” землі, амаль не здольны пазбегчы аксіялагізацыі праблемы. Гэтая тэма заўжды будзе выклікаць дыскусіі інтэлектуалаў, і яны заўжды будуць губляць свой акадэмічны характар, перарастаючы ў “гістарыяграфічныя войны” і асабістую непрыязнасць.

Любы паспаліты жыхар, мала мальскі знаёмы з тэорыяй (-мі) нацыяналізму, добра ведае, што ў сістэме этнатызму гістарычныя міфы, якія грунтуюцца на аснове свядомай гераізацыі былога, мабілізуюць этнічную свядомасць прадстаўнікоў таго ці іншага народу. Прычым не асабліва істотным з’яўляецца той факт ці сапраўды “гістарычным” з’яўляецца народ, бо сімвалы велічы можна адшукаць і ў гераічным вызвольным паўстанні былых часоў, і ў асобе выбітнага земляка, і нават у суседзяў, адаптаваўшы іх “сімвалы” да роднай глебы.

Нацыянальныя дзяржавы, мабілізуючы ўласнае насельніцтва на “пастаянны плебісцыт”, заўжды будуць стымуляваць цікавасць сваіх грамадзянаў да “свайго жыццёвага арэалу”, “сваіх спрадвечных тэрыторыяў”, не звяртаючы ўвагу на тое, што этнічныя тэрыторыі, займаемыя тым ці іншым народам, схільныя да дынамізму. Этнічныя межы з’яўляюцца адным з найважнешых крытэраў этнічнай ідэнтыфікацыі, таму літаратура, іх разглядаючая ці пераглядаючая, заўжды будзе запатрабавана аўдыторыяй.

Апошнюю кнігу Алега Трусава, не пабаюся такога параўнання, можна назваць Бібліяй беларускага нацыяналізму, бо кожны чалавек, які лічыць сябе беларускім патрыётам, проста абавязаны яе прачытаць і мець у асабістым кнігазборы.

Анталогія беларускага нацыяналізму сапраўды была б без працы пана Алега Трусава няпоўнай, хоць аўтар і не з’яўляецца ў апісанай тэме “згубленых зямель” першапраходцам.

Ці беларускія землі разглядаюцца ў кнізе Трусава?

Амаль адразу пасля выдання кнігі Алесь Чайчыц па-свойму адрэагаваў на неадназначнасць тэмы даследавання, усумніўшыся ў беларускай прыналежнасці апісаных у кнізе Трусава земляў і дзяржаўных утварэнняў. Сапраўды, якія ж крытэры дазволілі аўтару залічыць ў лік “нашых” і Цвер, і Вільню, і Беласток з ваколіцамі, і Пскоўшчыну ды іншыя абшары – усё тое, што пільна ахоўваецца сучаснымі кардонамі, акадэмічнымі інстытуцыямі і войскамі суседніх дзяржаў?

На старонцы 56 гісторык па-прымардыялісцку піша: “… у XII – XIII стст. Смаленскае княства становіцца адной з найбуйнейшых культурных земляў сярод іншых старабеларускіх княстваў” – то бок тыя дзяржаўныя ўтварэнні, якія былі ўтвораны крывічамі, адназначна залічаюцца аўтарам да “старабеларускіх”. Тым не менш, расейскія апаненты гісторыка змогуць без цяжкасцяў давесці, што тыя ж самыя крывічы былі субстратам і вялікарускага этнасу. Чаму ж яны, заснавальнікі Смаленскага княства, адназначна залічаюцца аўтарам у беларусы?

Увогуле, можна заўважыць, што Алег Трусаў вызначае прыналежнасць насельніцтва “закардоннай Беларусі” па этнаграфічных маркерах, што апрыёры ставіць пад сумніў усе сцвярджэнні аўтара наконт беларускасці разглядаемых ім зямель і палітычных адзінак.

“Спачатку 20 ліпеня 1920 г. быў падпісаны дагавор з Літвой, паводле якой Вільня і значная частка былой Віленскай губерні, населенай беларусамі (курсіў мой - Pchala), перадаваліся Літве”, - згодна пану Трусаву Віленшчына была населена беларусамі. Пры гэтым, сваю выснову гісторык падмацоўвае нямецкімі і рускімі дыялекталагічнымі картамі 19-20 ст., на якіх “…Вільня і Беласток паказаны як беларускія гарады” (с.109).

Увогуле, з працаў замежных даследчыкаў нам вядома, што запознены ўсходнееўрапейскі нацыяналізм здаўна аперуе “аб’ектыўнымі” этнаграфічнымі прыкметамі, якія дазваляюць яму на аснове лінгвістычных, да прыкладу, мапаў выяўляць прэтэнзіі на памежнае насельніцтва.

Але ж такі падыход, здаецца, можа толькі “акадэмічна” падмацоўваць вядомыя геапалітычныя прэтэнзіі, і не больш за тое. Возьмем хоць бы працы сучасных літоўскіх, польскіх, расейскіх, украінскіх ці беларускіх даследчыкаў па лінгвістыцы. Згодна ім, той жа самы Віленскі край фактычна не паддаецца адназначнай этнаграфічнай інтэрпрытацыі. На ўсе карты, якія прапануе паспалітым чытачам у сваёй кнізе Алег Трусаў, літоўскія даследчыкі прывядуць яшчэ большы стос картаграфічных, лінгвістычных, гістарычных і антрапалагічных матэрыялаў.

Праілюструю папулярна сваю думку на канкрэтным прыкладзе. У раздзеле “Надбужская краіна” аўтар услед за Аркадзем Смолічам залічае ўсю Беласточчыну, Бельшчыну і Берасцейшчыну да спрадвечных беларускіх зямель. А цяпер прасочым, што думаюць на гэты конт сучасныя украінскія даследчыкі. З-за браку часу адашлю чытачоў да шэрагу артыкулаў.

Нібыта ўсе кампаненты, якія вызначаюць прыналежнаць насельнікаў Бельску ці Кобрына да ўкраінцаў, прысутнічаюць. Па-першае, гаворкі тубыльцаў у працах аўтарытэтных лінгвістаў, у тым ліку ўлюбленага свядомымі беларусамі Я.Карскага, вызначаюцца як украінскія; па-другое, на Берасцейшчыне і паўднёвай Беласточчыне свядомыя ўкраінцы (сярод іх нават пісьменнікі) налічвалі не адзін дзясятак чалавек; да таго ж, украінцы на гэтых “тэрэнах” мелі свае палітычнае жыццё, свае школы, і нават сваю вайсковую арганізацыю.

Відавочна, што, так бы мовіць, “этнаграфічная стратэгія” беларускага аўтара выкарыстоўваецца з лёгкасцю і яго ўкраінскімі калегамі, толькі вось высновы датычна прыналежнасці гэтага краю робяцца адрозныя.

Якую выснову можна зрабіць з усяго вышэй сказанага? Праблема прыналежнасці згаданых ў кнізе пана Трусава зямель і дзяржаўных утварэнняў мусіць быць перанесена з гнасеалогіі ў сацыяльна-палітычны дыскурс. Адносіцца да цікавячых нас памежных земляў можна, на маю думку, выключна па-рэлятывісцку, бо кожная праўда, а, у нашым выпадку, нацыянальны праект, мае права на жыццё. І прафесар Кандрацюк, і Зігмас Зінкявічус, і Алег Трусаў - усе па-свойму правы, бо нашае спрэчнае памежжа з’яўляецца зонай змяшанага этнагенэзу. Доказам таму хай будзе “феномен Іваноўскага” і сотні падобных прыкладаў, калі ў адной сям’і мы знойдзем і паляка, і літоўца, і беларуса. З гэтых прычын я вітаю з’яўленне цудоўнай кнігі пана Алега, якая, нажаль, выйшла пазней за суседскія. Гэтую кнігу мы ўсе чакалі даўно, бо гэтыя землі, гэтыя старажытныя і славутыя княствы, гэтыя гарады – таксама нашыя!

Будучыня нашых крэсаў

Памежныя землі – гэта настолькі складаны этнакультурны рэгіён, што перацягнуць на сябе коўдру таму ці іншаму народу наўрад ці ўдасца без супрацьдзеяння суседзяў. Пакуль існуюць літоўская, беларуская, расейская і іншыя суседнія дзяржавы, а, значыцца, нацыянальныя праекты, дагэтуль будуць з’яўляцца падобныя працы, карты з “часова акупаванымі землямі” і тым падобныя нацыяналістычныя наборы.

Не ўсё яшчэ згублена – менавіта такая ідэя прасочваецца ў разглядаемай кнізе. “Зразумела, што сёння межы ў Еўропе недатыкальныя”, - падсумоўвае пан Трусаў. Але ўжо праз пару радкоў супакойвае нацыянал-радыкальную публіку, бо “… гісторыя сведчыць, што нічога нязменнага няма. У тым ліку і межаў” (с. 118).

Якім чынам старшыня ТБМ прапануе замацавацца на беларускіх крэсах? Натуральна, інтэлегентна і мірна або шляхам уваходжання ў Еўрапейскі Саюз. Папулярная, прынамсі, сярод беларускіх “адраджэнцаў” думка, якая мае на ўвазе і адпаведную нацыянальную праграму дзеянняў.

Ці абмяжуюцца беларусы толькі бязвізавым наведваннем сваіх святыняў, калі Беларусь увойдзе ў ЕС? Наўрад ці. Аўтар пра гэта не піша, але, думаецца, добра ўсведамляе. Як усе паважаючыя сябе нацыяналісты Цэнтральна-Усходняй Еўропы, беларускія “свядомыя” немінуча паспрабуюць скарыстацца адсутнасцю калючага дроту. Пытанне застаецца толькі ў тым ці па сілах будзе менчукам і гарадзенцам даць адпор расейскаму, латвійскаму, украінскаму, польскаму ці літоўскаму нацыянальным праектам, якія замацаваліся на крэсах раней за наш ці яшчэ збіраюцца замацавацца.

“Если бы в Беларуси произошел какой-то ренессанс, духовное возрождение, то и она стала бы привлекательной для этих людей (“тутэйшых” - Pchala), но на сегодня ассоциировать себя с Беларусью немодно”, - выказваецца наконт будучыні беларускамоўных тубыльцаў Віленшчыны Сяргей Харэўскі.

Вымушаны пагадзіцца з высновай культуролага, хоць якія-небудзь прагнозы рабіць не бяруся. Па-мойму, пакуль беларусы з мітраполіі добра не ўсвядомяць, што яны з’яўляюцца не расейцамі са знакам якасці, а самадастатковым народам, а ўсё беларускае можа быць такім жа прасунутым, як, напрыклад, польскае, дагэтуль пра беларусізацыю Смаленшчыны ці Віленшчыны можна забыць.

"Яшчэ адно вызваленне". Рэцэнзія на кнігу Ігара Марзалюка "Міфы “адраджэнскай” гістарыяграфіі Беларусі"

2009-10-12T12:03:00.006+03:00

Рэцэнзію ў doc-фармаце можна сцягнуць тутака

Рэцэнзія на Інтэрнэт-старонцы "ARCHE"

Марзалюк І. А. Міфы «адраджэнскай» гістарыяграфіі Беларусі. Магілёў. 2009"Частка 1." "Частка2""Частка3""Частка4"

Іосіф Бродскі: «Зайздрошчу тым, хто памёр рана»

2009-10-03T15:51:00.002+03:00

"РГ" впервые публикует неизвестное интервью с Иосифом Бродским

Ссылка: http://rg.ru/2009/10/02/brodskij.html

Канферэнцыя пра супольную спадчыну былой Рэчыпаспалітай

2009-10-01T19:46:00.000+03:00

"Шматкультурная спадчына былой Рэчыпаспалітай – узровень даследванняў" – трохдзённая міжнародная канфэрэнцыя пад такой назвай пачалася сёння ў Беластоку.

Арганізатарам канферэнцыі з'яўляецца Інстытут Даследванняў еўрапэйскай спадчыны і кафэдра гісторыі Усходняй Еўропы унівэрсытэта ў Беластоку.

Кіраўнік кафедры прафесар Антон Мірановіч адзначае, што ў канферэнцыі прымуць ўдзел навукоўцы з Польшчы, Беларусі і Украіны.

- Удзельнікі канферэнцыі адказалі на пытанне, як можна не толькі пакарыстацца гэтым матэрыялам, але таксама, як на іх натрапілі і які маюць даробак у гістычных даследваннях, а таксама распавялі пра супольную спадчыны ўсіх усходнеславянскіх народаў Центральнай і Усходняй Еўропы.

Мэта канферэнцыі - наблізіць навукоўцаў да архіўных матэрыялаў і каштоўнасцяў з архіваў і бібліятэкаў, якія зараз знаходзяцца паз-а межамі Польшчы. Гэта перад усім тыя матэрыялы, якія датычаць гісторыі не толькі Польшчы, але таксама Беларусі і Украіны.

Валя Лаеўская, Радыё Рацыя.

Станаўленне нацыянальнай дзяржаўнасці Беларусі і Літвы: час трыўмфу і няздзейсненых мараў

2009-09-23T09:29:00.002+03:00

У 1914 г., з пачаткам І Сусветнай вайны, пачалі закладвацца асновы будучай палітычнай карты Еўропы, якая ўжо выглядала не так аднаабразна, як на працягу сотняў гадоў да гэтага. Элітам з’явіўшыхся на арэне Старога Свету маладых дзяржаў, з большым ці меншым поспехам, атрымалася выкарыстаць узнікшы глабальны ўзброенны канфлікт.

Супастаўляючы беларускі і літоўскі варыянты станаўлення нацыянальнай дзяржаўнасці, адзначым, што асноўнымі параметрамі для простага параўнальнага аналізу могуць быць: узровень нацыянальнай кансалідацыі беларусаў і літоўцаў, які фактычна азначае інтэнсіўнасць нацыянальнага руху, а таксама знешнепалітычныя чыннікі: германскі, польскі, савецкі, а таксама ўплыў краін Антанты.

У першую чаргу адзначым, што, бадай, самым галоўным чыннікам у станаўленні дзяржаўнасці новых краін Еўропы быў узровень нацыянальнай кансалідацыі народаў, якія выйшлі на шлях свайго вызвалення ад імперскіх абдымкаў Расіі, Прусіі ды Аўстрыі.

Трэба адзначыць, што развіццё беларускага нацыянальнага руху адставала ад літоўскага, хаця апошні і знаходзіўся на латэнтнай стадыі свайго развіцця. Прычыны, якія абумовілі паскоранае развіццё літоўскага руху, мнагаабразныя. У гэтых адносінах слушнымі падаюцца высновы беларускага антраполага Паўла Церашковіча.

Згодна П.Церашковічу, хоць Літва і Беларусь датычыліся да ліку найбольш адсталых ў еўрапейскай частцы Расійскай імперыі рэгіёнаў, аднак наша прыбалтыйская суседка ўсё ж такі дасягнула мінімальна неабходнага ўзроўню рынкавай актыўнасці, чаго не назіралася на большай частцы тэрыторыі Беларусі.

Па-другое, зыгралі сваю ролю асаблівасці сацыяльнай гісторыі Беларусі і Літвы. Так, спецыфічнай асаблівасцю ў канцы XVIII — першай палове XIX ст. была па колькасці група свабоднага насельніцтва. Калі па 5-й рэвізіі удзельная вага свабоднага насельніцтва ў Ковенскай і і часткова Віленскай губерні складала прыкладна 22% ад усяго насельніцтва, то на тэрыторыі “беларускіх” паветаў Гродзенскай і Віленскай губерні дадзеная катэгорыя насельніцва складала толькі каля 3% ад усяго насельніцтва. Не менш значным з’яўляецца той факт, што значная група літоўцаў пражывала ў Сувалькійскай губерні, якая ўваходзіла ў склад Царства Польскага. Асабістая залежнасць сялян там была ліквідавана яшчэ ў 1807 г.

У выніку, фарміраванне ў Літве даволі значнага слою свабодных сялян-сярэднякоў, якія складалі аснову масавага нацыянальнага руху і, адпаведна, паглыбленне класава-этнічнага антаганізму (“паляк-памешчык” – “літовец-селянін”) зыграла значную ролю ў развіцці літоўскага нацыяналізму.

Па-трэцяе, істотным адрозненнем Літвы ад Беларусі, якое забяспечвала шматлікую аўдыторыю літоўскаму нацыянальнаму руху, быў больш высокі сярэдні ўзровень пісьменнасці сярод вяскоўцаў. Ён, у сваю чаргу, быў вынікам уздзеяння цывілізацыйна-канфесійнага фактара, што было абумоўлена асаблівасцямі каталіцкіх адносінаў да жаночай адукацыі.

Па-чацвёртае, істотную ролю ў фармаванні літоўскага руху зыграла і ўсходняя Прусія, дзе існавалі больш свабодныя ўмовы для развіцця літоўскага кнігадрукавання і перыёдыкі, хоць і трэба мець на ўвазе, што літоўцы падпадалі там пад надзвычай моцную германізацыю.

Яшчэ адзін істотны факт, які абумоўліваў большую інтэнсіўнасць развіцця літоўскага нацыянальнага руху ў параўнанні з беларускім, – актыўнасць нешматлікай, але надзвычайна актыўнай інтылігенцыі. На думку Паўла Церашковіча, яе паводзіны вызначаліся наступнымі фактарамі. У першую чаргу, сваю ролю зыграла так званая гістарычная памяць. Літоўцы былі адным з нешматлікіх раёнаў Цэнтральна-Усходняй Еўропы, чыя “гістарычнасць” не падлягала ніякаму сумніву. Больш за тое, актывістам літоўскага руху не трэба было прыкладаць значных намаганняў для артыкуляцыі гістарычнага міфа, бо гэта амаль было зроблена да іх пакаленнямі польскамоўных рамантыкаў – “краёўцаў”.

Мы бачым, што беларуская нацыянальная кансалідацыя, якая павінна была стаць першапачатковай умовай дзяржаўніцкіх памкненняў значна адставала ад літоўскай, бо практычна ўсе важныя для паспяховага развіцця нацыянальнага руху фактары або былі слаба выражаны (рынкавая актыўнасць, урбанізацыя, сацыяльная мабільнасць, пісьменнасць, этналінгвістычная і канфесійная адметнасць), ці ўвогуле адсутнічалі (універсітэцкія цэнтры, “гістарычнасць”, “Пьемонт”). Таму відавочнае спазненне нацыянальнай кансалідацыі беларусаў у параўнанні з літоўцамі XIX — пачатку XX в. насіла аб’ектыўна абумоўлены характар. Відавочна, што ўплыў нацыянальнай кансалідацыі на дзяржаватворчыя працэсы адлюстроўваўся на падтрымцы мясцовага насельніцтва ідэй нацыянальнай дзяржаўнасці.

“Германскі чыннік” ў дзяржавабудаўнічых працэсах Беларусі і Літвы – яшчэ адзін чыннік, які ўдала скарысталі літоўскія нацыянальныя дзеячы, чаго нельга сказаць пра іх беларускіх сучаснікаў.

Немецкае камандаванне, якое кантралявала усю тэрыторыю этнічнай Літвы і толькі заходнюю частку Беларусі, меркавала, што ні Літва, ні Беларусь не сазрэлі для незалежнасці. Тым не менш, калі пасля Лютаўскай рэвалюцыі ў Расіі сталі папулярнымі лозунгі самавызначэння народаў, германскі ўрад таксама вымушаны быў лавіраваць, маючы перад сабой старую мэту – прыяднаць да сваёй тэрыторыі захопленыя землі.

Адпаведныя ўмовы для рэалізацыі плана склаліся для Германіі ў лістападзе 1917 г., калі прыйшоўшыя да ўлады ў Расіі бальшавікі, інспіравалі працэс выхаду краіны з вайны. 2 снежня 1917 г. ў Брэсце была заключана дамова аб перамір’і на ўсім расійска-германскім фронце, а 9 снежня там пачаліся перагаворы аб міры.

Нямецкае кіраўніцтва разумела, што у час перагавораў самым дальнабачным крокам будзе той, які дазволіць Германіі адарваць ад Расіі былыя нацыянальныя ўскраіны, захоўваючы пры гэтым бачнасць прынцыпу нацыянальнага вызначэння. Наконт Літвы, у адрозненні ад Беларусі, у Германіі былі свае разлікі. Пры падтрымцы кайзераўскіх акупацыйных уладаў, літоўскія нацыянальныя дзеячы, якія імкнуліся выкарыстаць любой выпадак для здабыцця самастойнасці краіны, склікалі ў Вільні 18 верасня 1917 г. так званую Літоўскую канфедэрацыю, на якой рэзалюцыя аб незалежнасці Літвы была прынята аднагалосна. У час канферэнцыі была створана Літоўская Тарыба з 20 чалавек. Праз два дні пасля пачатку перамоў ў Брэст-Літоўску, 11 снежня 1917 г. Літоўская Тарыба абвясціла аб “аднаўленні незалежнай Літоўскай дзяржавы з сталіцаю ў Вільні і скасаванні ўсіх дзяржаўных сувязяў ”. Характэрна, што Літоўская Тарыба выказалася “за вечны моцны саюз Літоўскай дзяржавы з Германскай імперыяй” на падставе вайсковай, чыгуначнай, мытнай і фінансавай канвенцый.

Размоў аб сапраўднай незалежнасці Літвы германскае кіраўніцтва, канешне, спачатку не вяло, а акт аб незалежнасці Літвы ад 16 лютага 1918 г. быў зацверджаны толькі 23 сакавіка 1918 г. Урад Літоўскай Рэспублікі на чале з Вальдэмарасам пачаў фарміравацца яшчэ пазней, 20 кастрычніка, калі капітуляцыя Германіі стала ўжо непазбежнай.

Беларуская тэрыторыя на час бальшавіцка-нямецкай перагавораў была акупавана немцамі толькі на захадзе, што не давала немцам ніякіх магчымасцяў спрыяць выгоднаму для іх “абвяшчэнню” Беларускай рэспублікі, што было зроблена ў Літве.

Акрамя таго, не спрацаваў на беларусаў і час, бо ў суворыя ваенныя дні палітычная сітуацыя мянялася ў залежнасці ад падзей на фронце. Да пачатку сакавіка 1918 г. большая частка Беларусі была занята злучэннямі 10 арміі. Калі раней нямецкае кіраўніцтва не магло ў сваіх мэтах падтрымаць беларускі нацыянальны рух, то зараз ім гэта не было патрэбна. Стварыўшы пад сваім пратэктаратам Украінскую і Літоўскую рэспубліку, немцы спыніліся з “раздачай незалежнасцяў”, хоць і вагаліся наконт існаваўшага на беларускай тэрыторыі “савецкага кліна”. Нам не вядома, як бы ўсё склалася далей, але немцы, затуманіўшы розум беларускім патрыятычным колам, банальна не паспелі зрабіць якіх-небудзь сур’ёзных захадаў у гэтым накірунку.

Абвешчаная Літоўская Рэспубліка ў першапачатковых планах немцаў павінна была неўзабаве стаць часткай Імперыі. Калі параза Траістага саюзу стала рэальнасцю, Літве немцы сталі адводзіць ролю будучай дзяржавы-сатэліта ці па меншай меры саюзніка, не маючы ўжо рэсурсаў на яе інкарпарацыю.

Антанта, якая замяніла Германію ў якасці гаранта існавання Літоўскай рэспублікі, а таксама бальшавікі, таксама, кожны з свайго боку, паўплывалі на “беларускае” і “літоўскае” пытанні. У мэтах недапушчэння прасоўвання пралетарскай рэвалюцыі на Захад, Антанта падтрымала першы ўрад Літвы, пакінуўшы ёй нямецкія войскі для абароны, а таксама стварыўшы ўласна літоўскае войска.

Гуляючы ў знешнепалітычныя гульні, Захад яшчэ спадзяваўся на перамогу белага руху ў Расіі і аднаўленне «единой и неделимой» імперыі, хоць, можа, і трохі абрэзанай на ўскраінах. Таму дапамога захопленай бальшавікамі Беларусі не ўспрымалася усур’ёз, а дапамагога яшчэ поўнасцю не акупаванай чырвонымі Літве насіла часовы стратэгічна-вайсковы характар.

Вельмі хутка Антанта зрабіла стаўку на самую сур’ёзную сілу ў рэгіёне – Польшчу. Захад вырашыў рукамі польскіх легіянераў перамагчы бальшавісцкую рэвалюцыю, за гэта расплаціўшыся з палякамі беларускай і літоўскай тэрыторыямі. Па іроніі лёсу, ваюючы з палякамі, рускія бальшавікі вымушаны былі падтрымаць “сваю” былую правінцыю – сепаратысцкую Літву, якая, натуральна, пачала канфліктаваць з палякамі за Віленскі край. Ужо 12 ліпеня 1920 г. Савецкае Расія прызнае незалежнасць свайго саюзніка – Літвы.

Беларусь у гэтых умовах заставалася непрызнанай краінай.

Інтэрнэт-ініцыятыва “Доказы для Анатоля Васэрмана”

2009-09-17T08:38:00.000+03:00

Паважанае спадарства! Запрашаю вас прыняць удзел у адмысловай інтэрнэт-ініцыятыве “Доказы для Анатоля Васэрмана”, якую праводзіць аўтар інтэрнэт-блогу www.pchala.blogspot.com. Прашу праінфармаваць наведвальнікаў вашага парталу (ЖЧ, Vkontakte, Twitter etc.) аб асноўных умовах ініцыятывы, а таксама высунуць арганізатару свае прапановы наконт правядзення акцыі: яе асвятлення ў СМІ, магчымых падарунках лепшым удзельнікам, тэхнічных момантах мерапрыемства і інш. Прапаную аб’яднаць агульныя высілкі для належнага рэзанансу і якаснага правядзення ініцыятывы.

Вядомы расейскі інтэлектуал Анатоль Васэрман у чарговы раз запрапанаваў грамадскасьці падыскутаваць наконт цяжкатраўнай тэмы, якая непасрэдна тычыцца Беларусі. У сваім блогу «Компьютерра» Васэрман змесцаваў відэа, у якім даводзіць да шырокай публікі, што беларуская мова, а разам з ёй і украінская, не з'яўляюцца самастойнымі мовамі, а толькі дыялектамі рускай мовы. "Я гэты пункт гледжання адстойваю даволі даўно і паслядоўна, - кажа Васэрман. – Я прывёў ужо нямала довадаў, але прывяду яшчэ ".

Галоўная тэза расейскага знаўцы палягае ў тым, што кожнай сінтаксічнай з’яве, якая існуе ў беларускай мове, ёсць адпаведнік у мове рускай. “Менавіта гэта сінтаксічнае адзінства даказвае, што мовы беларуская і украінская з’яўляюцца вытворнымі ад уласна рускай мовы”, - падкрэслівае Васэрман.

Трэба адзначыць, што за тэзамі Анатоля Васэрмана аб неіснаванні беларускай мовы палягаюць куды шырэйшыя высновы аб неіснаванні асобнай беларускай нацыі.

З гэтых прычынаў, у беларускім сеціве існуе неабходнасць шырэй абмеркаваць пытанне, узнятае расейцам. Прашу пакідаць свае тэзы аб САМАСТОЙНЫМ ІСНАВАННІ БЕЛАРУСКАЙ МОВЫ ў каментарах да гэтага посту або адсылаць іх на электронную скрыню pchala2009@hotmail.com. Асноўныя патрабаванні да тэзаў: лагічнасць, доказнасць, карэктнасць у дачыненні да апанента. Пажадана, каб тэзы былі напісаныя на расейскай мове.

Усе дасланыя тэзы будуць накіраваны да Анатоля Васэрмана для разгляду.

Кантактныя рэквізіты: e-mail: pchala2009@hotmail.com; blog: www.pchala.blogspot.com.

26 – 27 верасьня ў сталіцы Галіччыны адбудзецца сьвята “На каву да Львова”

2009-09-15T14:31:00.002+03:00

26-27 верасьня ў Львове ўжо ў трэці раз пройдзе мескае сьвята “На каву да Львова”. Сьвята арыентавана на турыстаў і мясцовых жыхароў, паведамляе інфармацыйны партал Zaxid.net. Галоўная мэта сьвята – падтрымка іміджу Львова як усходнеэўрапэйскай сталіцы кавы, якая мае даўнія традыцыі ўжываньня гэтага напою.

Традыцыйная забаўка для лявавян і гасьцей места – фэст кавы, пад час якога каваманам запрапануюць пакаштаваць “фэставы” напой. У сваю чаргу, для сапраўдных гурманаў адмыслова згатуюць каву эксклюзыўных гатункаў і рэцэптаў.

Вядома ж, сьвята не абыйдзецца без кірмашу, дзе можна будзе прыдбаць розныя гатункі кавы, таксама адбудзецца фэст рамёстваў, пройдуць вулічныя выставы львоўскіх тэатраў. Разбаўляць усе “кававыя” дзейства будуць музычныя выканаўцы.

Сымбалем фэсту мае стаць гістарычная постаць Юрыя Кульчыцкага – украінца, які браў удзел у вызваленьні Вены ад туркаў 1683 г. ды адкрыў першую ў Вене (і ў Эўропе) кавярню “Пад сіняй пляшкай”.

Сярод мерапрыемстваў плянуецца: конкурс сярод кавярняў на найлепшы рэцэпт львоўскай кавы, дзіцячая пляцоўка, продаж кававага посуду, змаганьне афіцыянтаў, джазавы канцэрт, а таксама канцэрт у стыле рэтра. Удзельнікі фэсту змогуць пачытаць чарговы выпуск газэты фэсту.

Паводле www.zaxid.net

Ці маеце вы татарскія карані?

2009-09-14T18:56:00.002+03:00

Гісторыя беларускіх татараў сягае на шэсць стагоддзяў углыб нашай гісторыі. Як гэта сталася, што на Беларусі з’явіліся жыхары Азіі?Адказ трэба шукаць у палітычных падзеях беларускага сярэднявечча.

На Беларусі татары з’яўляюцца ў якасці ваеннапалонных,уцекачоў ды наймітаў.
Гаспадары Літвы запрашалі насельнікаў Крыма і Алтын-Арды,выкарыстоўваючы іх у якасці ваяроў супраць тэўтонаў і варожых літвінам ордаў. Так, у 1395 г. Вітаўт пасяліў у Лідзе хана Тахтамыша, які, пацярпеўшы паразу ад Цімура, з’ехаў туды разам са сваёй дружынай.У 1397 г., перамогшы татар пад Азовам, Вітаўт “пасадзіў на зямлю” шмат ваеннапалонных у Ашмянскім, Наваградскім, Лідскім, Брэсцкім паветах, а таксама каля Вільні.У 1506г. князь Міхаіл Глінскі разбіў татар на рацэ Лань каля Клецка, у выніку чаго 4000 тысячы татар былі паселеныя ў яго наваколлях і Менску. Увогуле, у нашай краіне хапае “татарскіх” вёсак ці вёсак, дзе былі “татарскія” слабоды.У Менску яшчэ ў пачатку XX ст. Існавала Татарская слабада і дзейнічала мячэць.

Чым займаліся татары, якія апынуліся ў краіне, што потым стане Беларуссю? Большая частка несла “зямянскую” службу, валодала маёнткамі. Сярод татар вылучалася родавая вярхушка-бекі.Таксама былі мурзы і ўланы.Яны мелі сялян, путных і панцырных слуг. Другую частку татар складалі беззямельныя нашчадкі ясачных людзей і палонных, якія жылі ў гарадах і мястэчках ды займаліся рамяством.

Безумоўна, з цягам часу татары страцілі сваю мову, паступова асі міляваліся, губляючы свае адметныя рысы.

У 1989 г. на Беларусі пражывала 12.4 тыс. татар. Лічбы, відавочна, не паказваюць усёй праўды. Як вядома, існуе хлусня, нахабная хлусня ды савецкая статыстыка. Я маю на ўвазе тое, што, верагодна, значная колькасць людзей з татарскімі каранямі папісалася беларусамі.

Як вызначыць беларускага татарына? Кажучы шчыра, аўтар гэтых радкоў неаднаразова задаваў сабе гэтае пытанне. На мой погляд, татарына можна адрозніць знешне. Гэта, як правіла, скуласты твар, цёмны колер валасоў, цёмныя вочы, пераважна смуглявая скура. У 2000 г. аўтару собіла пабываць у в.Нача, што ў Барысаўскім раёне, дзе была т.зв. “татарская” вуліца. У вёсцы можна было назіраць даволі шмат насельнікаў тыпова татарскага выгляду.

Тым не менш, большасць татараў асімілявалася ў такой ступені, што іх нашчадкі ўжо не столькі чарнявыя, колькі бялявыя.Таму самым лёгкім спосабам высветліць татарскія карані таго ці іншага чалавека падаецца вызначэнне паходжання яго прозвішча.Людзі змяняюцца, а прозвішчы застаюцца.

Колькі татараў ці іх нашчадкаў у сталіцы? Аднойчы ўвечары аўтару “Пчолкі” закарцела даведацца.Узброіўшыся кнігай вядомага даследчыка татаршчыны М.А.Баскакава і кампутарам з менскай тэлефоннай базай дадзеных, я вырашыў пашукаць. Але тут трэба зрабіць некалькі заўваг.

Па-першае, трэба адрозніваць прозвішчы, якія маюць у аснове цюрскае слова і прыналежаць да роду, які вядзе паходжанне ад прадстаўніка палавецкіх, агузскіх родавых аб’яднанняў, або Залатой Арды ці больш позніх ханстваў, ад прозвішчаў, што маюць цюрскае слова-корань, а іх носьбіты - нецюрскага паходжання. Будзьма мець на ўвазе тое, што Менск - горад са шматэтнічным насельніцтвам, дзе носьбіты цюрскіх прозвішчаў могуць быць перасяленцамі з Расіі ці, напрыклад, Украіны.

Аднак будзем лічыць, што большая частка прозвішчаў менавіта родам з Беларусі. Да таго ж адзначым, што ў нашай краіне не ўсе жыхары маюць тэлефон, нават у сталічным горадзе, таму мае дадзеныя толькі прыблізныя.

Вось спіс прозвішчаў, якія мне ўдалося адшукаць:

Булгак - “ганарлівы”. У даведніку знайшлося 98 адрастаў пад такім прозвішчам;

Курак - “прагны”, “хударлявы”. Гэта, безумоўна, прозвішча цюрскае, бо слова quraq не перайшло ва ўсходнеславянскія мовы.У даведніку мною знойдзена 182 Куракі;

Мамонаў - “ціхі”, “сціплы”. У даведніку 134 прозвішчы;

Корсак - “стэпавая ліса”, “фанабэрысты”. Прозвішча сустракаецца і ў асяродку беларускай шляхты. Праўда, хутчэй за ўсё, носьбіты такога прозвішча наўрад ці маюць цюрскіх продкаў. Корсакаў я адшукаў у колькасці 148;

Гогаль - “зялёны”. Так, славуты пісьменнік, які, дарэчы, меў беларускія карані, валодаў цюрскім прозвішчам. Але слова gogul было даўно запазычана славянамі ў значэнні “птушка” і потым гэтым словам называлі асаблівы від птушкі. Гэта значыць, што прозвішча неабавязкова належыць чалавеку з цюрскім паходжаннем. Гогалеў я знайшоў 11 чалавек;

Шарамет - “грубіян”, “небарака”. Можа і ў вядомага журналіста татарскія карані? У даведніку Шараметаў 179;

Сувораў - “змрочны”. Так, значыцца, паўстанне Касцюшкі душыў татарын... У Менску 149 Суворавых;

Кутузаў - “шалёны”. І расейскі генералісімус, і беларускі футбалісты - носьбіты татарскага прозвішча;

Кушаль - “пацук”, “шчанюк”. Вось Вам і адзін з беларускіх калабарантаў часоў ВАВ! Яго прозвішча мае крымскае паходжанне;

Ямінскі - “прысяга”. Гэтае прозвішча досыць рэдкае і яго носяць нашчадкі шляхетных татараў.ЭВМ дала мне толькі звесткі пра аднаго чалавека, які пражывае ў Менску;

Шарап - “слава”, “віно”. У даведніку 153 носьбіты такога прозвішча;

Булат - “сталь”,“меч”.Вядомае татарскае слова ад якога нават патыхае гонарам і ваяўнічасцю.”Мечаносцаў” у Менскай тэлефоннай базе 103;

Булыга - “невук”. Не ведаю наконт невуцтва, але былы футбаліст каманды “Днепр-Трансмаш” Булыга катаў мяч файна.”Лайдакоў” у Менску 57;

Бантыш - “з радзімкамі”. Шляхецкае татарскае прозвішча, якое ў Менску мае толькі 1 чалавек;

Карыцкі - “вартаўнік” ці “фігурысты чалавек”. Такіх у Менску ажно 2 асобы;

Туманскі - “галава над 10000 ваярамі”. Правадыроў такога ўзроўню ў Менску 47;

Шэбан - мужчынскае цюрскае імя. Шэбанаў у базе 10, але, думаецца, іх значна больш, бо аўтар уласна ведае з тузін Шэбанаў;

Шыманоўскі - “тоўсты”. Пагадзіцеся, што прозвішча даволі распаўсюджанае. У стольным горадзе Шыманоўскіх больш за 100;

Баркоўскі - “капялюш”. Гэтае цюрскае прозвішча прыйшло з Крымскіх стэпаў. База знайшла 15 носьбітаў такога прозвішча;

Сурын - прозвішча утварылася ад мужчынскага імя Sura і з’яўляецца даволі распаўсюджаным. Я знайшоў 50 Сурынаў;

Мурзіч - “уладар”. Прозвішча вельмі-вельмі шляхетнае і належыла людзям з высокіх колаў насельніцтва.Татарскіх мурзаў у нас 72;

Орда - “лагер”, “стан”. Яшчэ адно з вядомых у беларускай гісторыі прозвішчаў. У сталіцы 6 Ордаў;

Шульга -“леўша”. Хто ў нас не ведае такога прозвішча? У тэлефоннай базе 219 чалавек;

Асановіч - гэнае прозвішча, што ўтварылася ад імя Hasan, згадваецца ў “Зямлі пад белымі крыламі” Уладзіміра Караткевіча. Выбітны беларускі пісьменнік згадвае прозвішча Асановіч як тыпова беларуска-татарскую з’яву;

Батура - “храбры”. Таксама прозвішча можа паходзіць ад імя Batur. Цёзкаў караля Польшчы и Литвы і былога старшыні Магілёўскага аблвыканкама 173;

Бараш - “служка”. Так, Барашы - гэта не Мурзічы, але таксама татары. Іх у Менску 10 чалавек;

Азар - “памочнік”. Азараў у нас багата- 310;

Шалім - “госць”. Татарын быў для беларуса госцем, але толькі спачатку.Зараз татары - такія ж самыя грамадзяне РБ, хоць Шалімаў у Менску 138 чалавек;

Гадун - “бязглузды”. Не скажу, каб маскоўскі цар-татарын Барыс Гадуноў быў бязглуздым, але хутчэй наадварот. Гадуноў налічылася 39;

Бурэц - “гняды”. Іх у базе 26.

Спіс татарскіх прозвішчаў можна працягваць і працягваць. Сярод татараў можна сустрэць Кардашоў, Бакланоўскіх, Кірэеўскіх, Карачынскіх, Кішэньскіх, Калакуцкіх, Хільчэўскіх, Бакурынскіх, Хадырэўскіх, Куторгаў, Башэвічаў, Карановічаў, Бакішаў, Бокеяў, Шабакоў, Шэйбакаў і інш.

Не бывае нічога немагчымага і, можа, у нас калі-небудзь частка людзей адчуе свае карані, і Беларусь стане не толькі краем касцелаў і цэркваў, але і мячэцяў.

13 вересня у Львові виступлять голі білоруські літератори

2009-09-13T18:09:00.002+03:00

13 вересня з 12.30 до 14.00 у Львові у книгарні «Є» (просп. Свободи, 7) пройдуть читання-тандеми учасників арт-календара “КАНЕЦ СЛОВАЎ”: Віталь Віталь Рижков, Сергій “Пістончик” Прилуцький (Білорусь). Модеруватимуть Максім Жбанков, Дар’я Сітнікава, – повідомила прес-служба Форуму видавців.

Автори концепції арт-календара: Віктор Шалкевич, Віталь Рижков, Юрась Барисевич, Северин Квятковський, Анатоль Івашчанка, Андрей Такінданг, Андрей Хаданович, Сергій “Пістончик” Прилуцький, Андрей Адамович, Всеволод Сьцебурака, Ілля Сін, Льявон Вольський.

«Канец словаў» („Кінець слів”) – прецедент загальної промоції білоруської літератури шляхом аранжування актуальних текстів гламурними візуалізаціями з елементами ню. «Канец словаў» можна розуміти по-різному: як вичерпність творчого акту, перспективу нового тексту, безмовне висловлювання літератора або розкуту гру значення на тему тіл і текстів. Мета проекту – примусити читача повернутися обличчям до білоруської літератури, продемонструвавши далеко не анфас героя наявного культурного поля.

Андрей Хадановіч, учасник проекту: «У Білорусі одного разу мусить роздягнутися кожен. Якщо літератори – священні корови, вчителі життя, живі монументи самому собі, оголена дупа – єдиний атрибут, який у всьому цьому є. Щось гарантовано „своє”».

Паводле http://galinfo.com.ua/

Расейскі патрыятызм - хвароба?

2009-09-10T12:32:00.004+03:00

Российский патриотизм - компенсация комплекса неполноценности?

Самая дешевая гордость - это гордость национальная. Она обнаруживает в зараженном ею субъекте недостаток индивидуальных качеств, которыми он мог бы гордиться; ...убогий человек, не имеющий ничего, чем бы он мог гордиться, хватается за единственно возможное и гордится нацией,... Далее

17 верасьня 1939 г.: акт гістарычнай справядлівасьці ці трагедыя?

2009-09-08T15:44:00.006+03:00

Праблема беларускай нацыянальнай меншасьці Другой Рэчы Паспалітай закраналася не толькі беларускімі гісторыкамі, але й шэрагам замежных дасьледчыкаў. Тым ня менш, працы, якія датычацца Заходняй Беларусі, у асноўным разглядаюць гісторыю гэтых зямель “зьверху” й часта з пэўных ідэалягічных надбудоў. Тыя працы, якія былі б напісаныя з пункту гледжаньня простага чалавека, яго паўсядзённага жыцьця й асабістых поглядаў на існуючыя на той час сацыяльныя, эканамічныя, палітычныя рэаліі, прэзэнтаваны ў гістарыяграфіі ў несумнеўна меньшай ступені.Пазытыўна ў гэтых адносінах выглядае, бадай, толькі польская навука.

Вывучэньнем гісторыі “зьнізу” займаецца так званая вусная гісторыя, якая грунтуецца на ўспамінах непасрэдных сьведкаў тых ці іншых падзей. Тым самым дасьледчык, які займаецца апісаньнем і аналізам гістарычных праблем, уводзіць у карыстаньне шырокі спэктр гістарычных крыніц, не абмяжоўваючыся толькі сухім і часта сфальсіфікаванымі дакумэнтальнымі зьвесткамі. Гэта станоўча адбіваецца на якасьці дасьледаваньня й аб’ектыўнасьці высноў. Апытваючы непасрэдных сьведкаў, мы здабываем для дасьледаваньня карысныя зьвесткі й факты, бачым мінулае вачыма яго ўдзельнікаў.

У 2007 г. аўтару "Пчолкі" собіла ў якасьці валянтэра ўдзельнічаць у зборы сьведчаньняў, якія запісваліся ў жыхароў "Крэсаў усходніх" з нагоды будучага юбілею ўзьяднаньня заходняй і ўсходняй частак Беларусі.Таму хацелася б падзяліцца сваімі меркаваньнямі наконт тых восеньскіх падзеяў, якія ў афіцыйных беларускіх крыніцах няйнакш як "актам гістарычнай справядлівасьці" не называюць.

Калі чытаеш кнігі і падручнікі савецкага часу, прысьвечаныя 1939 г., то складваецца ўражаньне нібы прыгнечаныя беларусы толькі і марылі аб тым, каб іх вызвалілі з "панскай няволі". На самой справе, жыцьцё куды складаней, чым афіцыёзныя міталягемы прыдворных гісторыкаў.

На маю думку, "шэраговы" чалавек здольны больш аб'ектыўна ці, калі так можна сказаць, нэўтральна ўспрымаць тыя ці іншыя палітычныя, эканамічныя, сацыяльныя зьявы. Палітыкі, публіцысты, гісторыкі,інтэлектуалы - гэта ўсё заангажаваная публіка, гатовая пакласьці на алтар свабоды (палітычнай тэорыі, незалежнасьці, дзяржаўнай моцы і інш.) як свае жыцьці, так (у асноўным) і тысячы жыцьцяў сваіх суграмадзянаў.Рэальнасьць грамадскія актывісты ўспрымаюць праз прызму сваіх ідэалягічных надбудоў.У той самы час, для чалавека з натоўпу самым галоўным зьяўляецца ўласны дабрабыт і дабрабыт сваіх нашчадкаў - "жыцьцё" як яно ёсьць.

А цяпер падумайце, якая карысьць беларускаму селяніну, які меў 25-30 га зямлі да 1939 г., з "акту гістарычнае справядлівасьці", калі ў аб'яднанай Беларусі ён далейшыя 70 гадоў душыўся за 20 рублёў і "палачкі" ў калгасах? Аб'яднаньне Беларусі ў 1939 г. - гэта, відавочна, дадатная зьява для габінэтных гісторыкаў, літаратараў і тым падобных людзей разумовае працы. Для вялізнай жа масы заходніх беларусаў, якія жылі з уласнае працы, верасьнёўскае ўзьяднаньне - сапраўдная трагедыя.

Пад час нашых вандровак па Заходняй Беларусі мы чулі шмат благога пра слабую польскую дзяржаву тых часоў, якую ніяк нельга назваць прававой і заможнай краінай, але практычна НІВОДНАГА разу нашыя рэспандэнты не ўхвалілі ўзьяднанье краіны.І тое натуральная чалавецкая рэакцыя на палітычную падзею, якая прынесла з сабою больш злога, чым добрага. З апытаньняў бачна, што тыя, хто знайшоў сябе пры новым рэжыме: стаў партыйным актывістам або старшынёй калгасу – той і дагэтуль станоўча ўспрымае 17 верасня 1939 г., чаго не скажаш пра пацярпелых ад савецкай улады - пераважную большасьць заходніх беларусаў.

Канешне, калі б не РККА і тав. Сталін асабіста, заходнія беларусы наўрад ці захавалі бы сваю нацыянальнасьць сярод палякаў. Не думаю, што ў Польшчы беларусы здабылі бы сабе тэрытарыяльную аўтаномію, бо заходнія суседзі ніколі не адрозьніваліся памяркоўнасьцю да нацыянальных меншасьцяў.

Упэўнены, што калі б у 1944 г. жыхарам Заходняй Беларусі далі права выбіраць грамадзянства - савецкае ці польскае - то зараз бы мы па візах каталіся ў Гародню ці Брэст. Сьвядомых беларусаў тады было мала, а беларускі рух тых часоў нельга было і праўноўваць з украінскім. Беларусы за зброю не схапіліся бы ў выніку прыяднаньня іх да Польшчы. Больш за тое, нешта я не маю ілюзыяў наконт гіпатэтычнага плебісцыту нашых дзён...Варшава і зараз вабіць агнямі, а шэраговец і дагэтуль думае страўнікам, наталяючы ўласныя амбіцыі. Якія там "Мы станем шчыльнымі радамі" ці "Інтэрнацыянал": дзеці, праца, жытло - вось арыентыры працоўных масаў".

Таму, шаноўныя інтэлектуалы і патрыёты Беларусі, скажам вялікі ДЗЯКУЙ правадыру ўсіх народаў таварышу Сталіну Іосіфу за тое, што ён пугай загнаў суайчыньнікаў у наш агульны барак пад назвай БССР. Не ашуквайце самі сябе - ваш бел-чырвана-белы сьцяг і Беларусь ад Смаленску да Вільні патрэбныя толькі вам самім. Беларусу з-пад Вільні, Бранску й Гародні патрэбны пэрспэктывы і Шэнген.

Вы, заходнікі, таксама не дужа пераймайцеся, бо калісьці Эўразьвяз дойдзе і да вашых вёсак. У Маскву батрачыць ужо не паедзем.

Прапаную ніжэй галасаваньне:

<Прапаную ніжэй галасаваньне>:

А тут успаміны Гэлены Афельдэр пра 1939 г. Калі ласка!

Алена (Гэлена) Іосіфаўна Афельдэр (дзяв. Янкоўская).
25.01.1931 г., в.Вязынка, Маладзечанскі р-н, Мінская вобл.
Беларуска.
Рыма-каталічка.
6 класаў польскай школы.
Пенсіянерка.
Замужам.

22.09.2007, в.Вязынка.

Апытанне праводзілі аўтар блёгу (1), С.А. (3).

Расшыфроўку рабіў аўтар 30.11.2007 г.

1.Скажите, Вы помните поляков? Как Вам тогда жилось?
2.Я Вам скажу, ня ўсім жа ж адзінакава. Як мы пры Польшчы жылі, то не блага. У Замбрыцкага калі былі, то дзяржалі две каровы, свіней… Работаў папа, работаў, і мама работала. Яны нам расказвалі, што як месяц, то ідзе гэты пан і пытае: якія карма трэба, якія прадукты вам? Кажа, у нас жа смятаны і малака стаялі такія куфры… і гэтыя гладышы малака было…І аплачваў ежэднеўна: еслі нанімае з нашай вёскі парабкоў, то і следам аплачвае. Быў пан очань харошы! Очань! Ён усю дзярэўню ад немцаў спас! Такі быў пан! Такіх мала дзе бывала. А ўсякія былі паны: пан тут быў Веліхоўскі – ён памёр, дык ён п’яніцай быў і прапіваў усё, а ў яго і лес быў і ўсё... А тут Валянскі быў, дык ён там з немцамі… - што на версе забілі яго. А Замбрыцкі быў очань харошы пан.
1.А сколько у Вас земли было?
2.У нас вабшчэ зямлі не было, кагда мы пры Польшчы! У нас сваей зямлі не было. Мы рабілі як у пана. А патом, кагда прыйшлі Саветы, то нам далі шэсць гектар. Сразу зямлі давалі, а патом ужо сталі калхозы арганізоўвацца, а ўжо тады соткі: 50 сотак, 60 сотак…ўсё…
1.Скажите, а как родители Ваши к полякам относились? Что говорили? Хорошо?
2.Харашо...Неплоха, неплоха.
1.Скажите, а Вы, Ваши родители ждали прихода Советской власти? Думали, что придёт 1939 год?
2.Хто ж там калі думаў,.! Яна ўнезапна навалілася!
1.Да?
2.Яна ўнезапна навалілася…Ну, тады як сталі, дык зразу калхозы арганізаваліся. Калхозы як сталі, дык у нас і кароўку, і каня забралі… ўсё… Толька мы так от сталі. Забіралі ўсё.
3.А вот среди белорусов много служило в польском войске?
2.Многа-многа. Мой брат у польскай арміі служыў. Ён пагіб.
3.А вот он может быть говорил какие там условия были для белорусов?
2.Ваабшчэ ён з Белай Цэрквы ў Армію пайшоў, а муж мой служыў у нашай арміі.
1.А Вы помните сентябрь 1939 года? Как советские войска пришли?
2.Савецкія вайска, вы знаете што, як ішлі? Как прыйшлі – так і прыйшлі. Відзілі як самалёты лётаюць. Мы ж не зналі якія самалёты, а яны ўжо самалёты ляталі нашыя, гэтыя, савецкія. І мы глядзелі як самалёты лётаюць і нам было інцярэсна – очань інцярэсна.
1.А Вы этот момент помните, как они зашли?
2.Не, не помню… Я помню толька, што хаваліся ў склеп, калі заходзілі. Баяліся этай вайны. А так ціха зайшлі – без бою без ніякага. Палякі не супраціўляліся.
1.А кто прятался в склепе?
2.Мы самі праталісь у склепе – малыя былі, баяліся.
1.А Вы видели как поляки уходили с этой границы, убегали?
2.Я вам скажу, у нас жа тут граніца была. Во тут вот, дзе Янкі Купалы, там жа граніца стаяла. Там стаялі такія сталбы, патом чэраз жалезную дарогу такая як брама была – патом яе знеслі. Вы знаеце што, яны работалі, а тут мы пры Польшчы не работалі ў выхадныя дні нікада, і вот відзелі як яны работаюць. А тамака ўжо савецкія этыя… Мы пагаварвалі: гэта васточнікі, гавора, робяць. Яны рабілі: і камбайны шлі, і жаткі ішлі – мы хадзілі глядзець што як вароны туды. А пры паляках у выхадныя дні мы нікада не рабілі.
1.Скажите, а как относились к «восточникам» у вас? Были перебежчики оттуда?
2.Не-не, неблага! Людзі былі свае, патаму што многа было за граніцай і такіх во палякаў, многа там аставалася. Вот вывезеныя былі: от маёй мамы родная сястра была вывезена ў Оршу. Ужо тады рады былі – аб’едзіняліся – што ўсё ўстрэціліся. Спачатку нікакіх не было, нікакіх: не забіралі, нічога. Толька вот, када немцы былі прыйшлі, дык я помню, майго брата роднага прыйшлі і забралі, каб ён вывозіў людзей. Не, эта пры Сталіну – во! Пры Сталіну. І вы знаеце што, ён не сагласіўся вывозіць людзей, не сагласіўся. Пайшлі служыць былі такія яшчэ памешчыкі, яшчэ польскія. Пашоў служыць, каб хаця не папасці ў гэтую самую, што вывозілі людзей. Вывозілі… Калі хто каля граніцы быў блізка, там калі хто на каго злы быў, дык і вывозілі ў Сібір, на Север. Каторыя пападалі патом адтуль у Польшчу. Многа хто папаў.
1.А их вначале вывезли, а потом они оттуда?
2.Да, да. Ані аттуда пападалі. Тады ж сталі разбірацца.
1.Скажите, а вот отсюда кого-нибудь вывозили, когда советская власть пришла?
2.У нас нікога тут не было.
1.А Ваши родители как отнеслись к приходу советской власти?
2.Ай, наш папа ён рабіў як чорны вол, дык яму гэта і было харашо. Ужо і зямля была свая тады. Пры Польшчы ж сваёй зямлі не было, арандавалі толькі. От сіла была еслі ў нас, ну і бралі ту зямлю ў арэнду. Еслі ў папы была сіла, то папа і браў бы зямлю ў арэнду. Яны і ўзялі пры Польшчы зямлі ў арэнду ўзялі – гэта яны жылі нас яшчэ на свеце не было – мама расказывала. Татарскія тут, за Дубровамі… Патом пасеялі…Арандатары не такія, што, як цяпер, не ўрадзіла і ўсё, а тыды нет, еслі зямля не ўрадзіла, не здаў пану арэнду – аплачывай, прадавай усё! Дык вот, яны ўзялі арэнду там, не ўрадзіла поле і мама прадала, што мела: адзёжу, кароў – усё, і аплачвалі хазяіну арэнду пану. Вот як была.
00:11:40
1.А вообще на жизнь хватало?
2.Ну, на жызьнь хватала…Яны хадзілі падрабатывалі. От знаеце што, жылі мы тады ў мясцечку, у Радашковічах, дык мама хадзіла лён трапаць да яўрэяў пры Польшчы. Папа езьдзіў вазіў ім недзе лён… Яны плацілі, дык на яду хватала. Дык было што пры Польшчы: няма грошай – ідзі да таго яўрэя, які ў сваёй кааперацыі, набярай што хочаш, а потым ўжо ўдзержывай грошы.
1.То есть в магазине на вексель брали?
2.Да, да, на вэксель! Ну, гэта так усё яно…
1.Скажите, а вот по-разному или одинаково местные относились к тому, что пришли…?
2.Не ўсе, не ўсе адзінакава да палякаў атнасілісь!
1.А кто как?
2.Хто хацеў болей за Саветаў, хто хацеў болей за палякаў. Па-разнаму атнасілісь! Ужо калі прыйшлі Саветы атнімалі коней, забіралі ўражай, калі вялікі, і гэта ўжо не нравілася людзям, патаму што калхозы былі… Сразу ж калхозы былі багатыя, патаму што раскулачвалі ўсіх памешчыкаў. Былі калхозы багатыя тады…! А людзям гэта не нравілась, бо была ж ў людзей тады собственнасць, свая зямля собственная была! Собственная зямля была! А цяпер што вот у нас!? Калхозы… Самыя харошыя землі аддалі пад дачы! Аддалі…Адкуль яны возьмуць харошы ўраджай!? Тутака ў нас усё дачамі заставілі!
1.Скажите, а Вы в то время может видели поляков пленных? 17 сентября 1939 года?
2.Не, палякаў мы пленных не відзелі! Як яны ўшлі мы дажа і не знаем. Пры немцах мы відзелі палякаў пленных! Яны прасіліся – палякі тут былі ў немцаў – каб іх пераправілі ў парцізаны, што ў іх сем’і, што яны ня хочуць ваяваць, але кажны баяўся, знаеце што, пры немцах баяліся эта дзелаць. Дажа я на сваі глаза відзела паляка – немец ён быў – гэты паляк. Ён кажа мне: “Дзеці не бойцесь, вы сахраніце нас!” Не, папа не рашыўся, ён пабаяўся, што саседзі як узнаюць, дык немцы ж спаляць жыв’ём…
1.Скажите, а вот в сентябре 1939 советские войска здесь остались или пошли на Запад?
2.Німа… Ніводнага салдата не засталося! Пашлі туда ўсе!
1.А месные жители встречали как-нибудь советские войска?
2.Я ж вам гавару, ніхто не ўстрачаў савецкіх войск! Яны як-то раптам зайшлі – і ўсё! Самалёты загудзелі, салдаты прайшлі – і вот стала ўласць! Усё…Як яны пайшлі…!?як ухадзілі салдаты…!? Ні вайны – нічога гэтага не было! З немцамі нашы во, рускія, сражаліся! Немцы йдуць, хоць ты ў лес не хадзі: там немца ўвідзіш, там жывога увідзіш! А з палякамі не было: яны як ушлі, так і ўшлі! Нікакога сапраціўленія не было!
1.Местные в боевых действиях не участвовали?
2. Нет, нет! Яны ўжо ўчаствавалі, калі бралі пры Саветах, калі немец, ужо ўчаствавалі. Дык нашы салдаты ўжо былі ў Варшаве – многа хлопцаў было, уся вёска! Многа ў польскія салдаты пайшлі, от толька мой муж у Савецкую Армію, а адзін брат мой, і шурын мой – усе былі ў польскай арміі.
1.А вот в то время, до 1939 года, местные жители себя белорусам считали?
2.Беларусамі! У нашай дзярэўні я толька адна каталічаскай веры, а ўсе праваслаўныя – беларусы! Ну я пішуся “беларуска”, але каталічаскай веры я адна толька тут.
1.А в то время Вас считали за польку или белоруску?
2.За палячку тады счыталі! Патаму што мы тады да касцёла хадзілі, як малыя былі, ксёндз да нас прыязджаў у касцёл, я гэта помню… Ксёндз каждую суботу прыязджаў: дзеці малыя сядзяць як у садзіку. Вот.
3.Скажите, а как православных белорусов сами поляки называли?
2. Беларусамі, беларусамі…
1.Скажите, а вот когда пришла советская власть, то что-нибудь изменилось в отношении религии? С кастёлом?
2.Дык гэта ж не было: касцёлы пасключалі. Касцёлы закрылі і, вы знаеце, што касцёлаў не было і адзін касцёл застаўся ў Красным. У Радашковічах быў такі касцёл…! Дык увесь там яго…забітыя рамы! А цяпер вастанавілі касцёл. Очань харошы касцёл! Дажа вот мае хлопцы: адзін радзіўся ў 1958 годзе, а другі ў 1960-м, і мне не было дзе хрысціць іх! А я хацела хрысціць, дык вынуждена была пайсці да бацюшкі і стала прасіць: “Знаеце што, даехаць мне далёка з гэтымі дзецьмі” – дык бацюшка хрысціў. Ён кажа: “Нічога, што вы ў праваслаўныя хрысцеце дзяцей, ліш бы яны былі толькі хрышчоныя, от толькі навучыце іх жагнацца”. Я наўчыла іх па-польску жагнацца і наўчыла “Ойча наш”. А сын мой жаніўся, хрышчоны ў цэркві, і жана, дык яны хрысціліся ўжо ў цэркві. Я схадзіла і сказала, а ксёндз мне: “Ня важна, ліш бы яны верылі ў Бога! ”. І ўсё.
1.А ксёндз у вас был поляком?
2.Паляк, паляк! Тады ксяндзы былі палякі.
1.Вы помните как его звали?
2.Я не помню! Я ніколі не знала гэных ксяндзоў. Ездзіла каждую нядзелю ў Красны да касцёла, але каб яго фамілію, імя знаць…Я ніколі гэтым не інцярэсавалася. Былі старыя і маладыя ксяндзы, но былі ксяндзы з Польшчы.
1.Вы на катэхэзу вначале ходили?
2.Да, да.
1.А что-нибудь произошло с этими ксендзами, когда советская власть пришла? Они куда-нибудь ушли или как?
2.Вы знаеце што, врэмя такое было, што мы не зналі, дзе гэтыя ксяндзы, а патом яны ўжо аставаліся: адраманціравалі гэты касцёл, у Радашковічах, харошы здзелалі, і ў Красным. А капліца тут жа ў нас была, каплічка, мне дажа ў той каплічцы ў 1937 годзе ксёнжачку таку, што б мы маліліся, уручалі, дык яе разабралі і паставілі ў Радашковічах хату нейкаму начальніку. Дажа на кладбішчы была такая вот , праваслаўная, дык і гэту разабралі! І разабралі свае людзі тут у нас, каторыя ўжо былі камуністы, дык вот калі яны ўжо ўміралі, дык дзействіцельна есць Бог на свеце, бура была, дождж, валілася дрэва! Я сама была на кладбішчы, а там – страх! Харанілі іх у ваду, бо яны разбіралі гэтыя каплічкі!
1.Скажите, а вот эти люди были коммунистами до того…?
2.Да, да, былі яны камуністамі…! Яны былі…! Яны прадаліся ўласці!
1.Ясно. То есть до того, как пришла советская власть, они коммунистами не были?
2.Не, не…
1.А вот были тут коммунисты до того, как пришли поляки?
2.Не, не было нікога! Тут свая зямля была, свае коні былі…
1.Вот Вы говорите, что советские войска пошли дальше, а потом, после сентября, 1939 года, тут какая-нибудь администрация была новая – советская? Кто здесь был? Советские власти может быть своего участкового поставили?
2.Ну, были ж такия старасты тады! І мой брат быў старастам пры Саветах.
1.А что он должен был делать?
2.Ну вот глядзець за парадкам у вёсцы і ўсё! А потым мянялі: пабудзе ён месяц ці тыдзень – і другога ставяць.
1.А кто был главным в деревне при поляках? Была ли администарция?
2.Вы знаеце што, тут не было такіх, як цяперака, на аднаго рабочага дзесяць начальнікаў чы большэ, тады гэтага не было. Адзін быў солтыс, адзін быў бурмістр – на ўсе Радашковічы, і, можа, тры міліцыянеры – і ўсё! І ўсё начальства было – і больш нікога не было! А то як цяпер прыедзеш у Радашковічы, то сядзяць начальства: начальнікаў – мільён, а рабочых – адзін.
1.А это начальство и полиция были поляками?
2.Палякі, да, палякі.
1.Может Вы помните их по именам?
2.Іх? Не, бо яны ж ужо паўміралі, іх няма! От былі Грынеўскія, палякі такія, яны гэтым занімаліся. Яны і пры Польшчы былі, і патом немцы прыйшлі: у іх ужо такое ў крыві было заложана, што яны падчыняліся толькі Польшчы, яшчэ немцы ім нравіліся… А от немцы каторых парастрэльвалі, калі тады раскапалі пра іх, каторыя паўязджалі, а так і не было.
1.Скажите, вот Вам может быть рассказывали знакомые и так далее, как выглядели советские войска, когда вошли?
2.Ну, вы знаеце, шапка з пупам, які стаіць! Я помню – “будзёнаўка”! Абмоткі на нагах… І абмоткі, і бацінкі – тады не было сапог.
1.Нам говорили, что они были очень голодные, когда зашли и что их всегда угощали, а они плохо выглядели.
2.Неплоха яны выглядзелі тыя салдаты! І яны не прасілісь есці: усе салдаты шлі з кацялкамі і не прасілі. Ну людзі ж давалі, патаму што яны ж ваявалі! Усе ж давалі.
1.Скажите, а когда Вы в школу пошли? Вас родители отдали в польскую школу?
2.Я хадзіла да пшэшколля і толькі адзін клас польскай школы скончыла, як прыехала сюда. Была польская школа. Быў Ліндэ ўчыцель, от, Ліндэ – сам польскі. Вам цяпер добра ўчыцца, тады, еслі не адробіш урокі і прыйдзеш у школу, ды неправільна што, то даставай рукі – лапу сваю – дык як дасць лінейкай вучыцель па руцэ, дык аж успухне рука! І не хадзілі так во, як цяпер, не хадзілі, як цяпер така маладзёж, што п’юць і ўсё, а тады такога не было. Дык еслі якая водка ё, ды гэнай водкай яны абдзеляць дваццаць чалавек аднэй бутылкай! Тады не было, як цяпер п’юць! Не, не! А маладзёж… Дык вот ідуць людзі ўзрослыя, дапусцім, замужнія, на танцы ці што, а мы, дзеці малыя, хочам, а нам: “Не, не пайдзёш, бо там учыцель будзе!”. Учыцялёў уважалі от і до! Баяліся тады ўчыцеля! А што цяпер учыцель!? Што хочаць, то і робяць!
1.Скажите, а вот в пшэшколле чем Вы занимались?
2.Так, як і ў садзіку! Точна, як цяпер у садзіку! Тады пшэшколле называлася!
1.А где оно тогда находилось?
2.У Радашковічах, каля касцёла блізка!
1.А что там за помещение было?
2.Такі дом пастроены кірпічны быў, як школа такая. І партачкі такія былі для малых, і ўсё… Сталовая была – усё, як цяпер! Давалі кажны раз тран, як рыбі жыр цяпер завуць, а гэта “тран” назывоўся: кажны раз перад ядой тран давалі дзецям. Гэта абязацельна дзя здароўя. Харашо кармілі.
1.Там были воспитатели?
2.Васпітацелі былі так, як і цяпер у садзіку. І вот кажную пятніцу ксёндз быў.
1.А воспитатели местные были или польки?
2.Месныя. Палякі ж былі: ва аснаўном жа, як была Польшча, у Радашковічах жа ваабшчэ ўсе палякі былі! Яны і цяпера ходзяць да касцёла – там адны палякі. Яны ўжо старыя: па 80 год, што ж яны…
1.Скажите, пожалуйста, а на каком языке с Вами общались в пшэшколле?
2.Па-польску! Па-беларуску не гаварылі – толька па-польску!
1.Вы может быть в пшэшколле стишки или песни учили? Может, что-нибудь помните?
2.Песні ўчылі тока касцельные. Прывівалі да дзяцей, каб яны да касцёла хадзілі. Вот кажны выхадны дзень, малыя дзеці, ідзём збіраем кветкі: рамашкі, палявыя збіраем – многа разных кветак нясём, забіраем з луга гэтыя цвяты, а калі ідзём на мшу, ужо ў нядзелю, ідзе ксёндз пад шопанам такім, і мы ўсе ідзём, малыя дзеткі, і сыпем кветачкі пад ногі, сыпем кветачкі пад ногі…
1.Вы там ещё не учились в пшэшколле?
2.Не, толькі тут вот. Тады ж здарылася, што Саветы прыйшлі…
1.Вы после пшэшколля тут ещё же были в польской школе?
2.Была...Год. А тады ж прыйшли Саветы.
1.И, говорите, тут был преподаватель по фамилии Линдэ?
2.Ліндэ. Яго ці забілі ці памёр: нешта не помню, але нема яго, нема… Ён быў такі невысокага росту, харошы ўчыцель быў. З Польшчы ён быў прыехаўшы і жыў ён там у школі: у яго комнатка там была. Адзін ён быў учыцель.
1.Вы тут по учебникам уже учились?
2.Былі вучэбнікі – польскія, а патом калі ўжо прыйшлі нашы, рускія, савецкія, так гэтыя ўчэбнікі як хто спаліў, тады давалі ўжо нашыя ўчэбнікі – беларускія.
1.Вы помните что-нибудь со школьной программы?
2.Не, дзеткі, не...
3.А какие предметы там были?
2.Ну, таксама арыфмеціка была, польскі язык быў у аснаўном – не давалі нам такіх языкоў, што патом ужо, када прыйшлі Саветы, тады ўжо і рускі, і беларускі вучылі…
3.А вот латынь изучали?
2.Не, латынь не ізучалі.
1.А Вас может учили такому стишку «Кто ты естэсь?» - «Поляк малы!». «Цо ест знак твуй?» - «Ожул бялы!»?
2.Гэта гаварылі – сцішкі гэтыя, бо разныя гаварылі! І цяпер гэтак, як дзеці свадзьбу граюць ці што, то ўсе” “Сто лят! Сто лят! Нех жыемы!”. Усё пяюць гэту песню! Усягда! Свадзьба як ці госці, дык усё “Сто лят!” падымаюць.
1.А может слова помните?
2.“Ешчэ Полска нэ згінэла, пукі мы жыемы” ўсё пелі!
1.Это же гимн Польши!
2.Да, да!
1.Скажите, а какой у вас тогда быт был? Вы одежду себе сами шили?
2.Ой, якая тады адзежда была!? Тады рубашак не было, а былі тканыя зрэбныя кашулі. Лён ткалі, самі сабе шылі ўсё.
1.Ну, в магазине вы тогда покупали..?
2.Вы знаеце што, канешне, цяпер жызнь зусім інакшая! Цяпер усё ёсць: і парашкі, і сціральныя, і чысціць… Ці спалі раней у пасцелі, як зараз!? Салома кулявая зрэбнай пасцелькай засцелена… А ці было ў каждай хаце чыста!? Палоў не было! Як які празнік, то ідзём на рэчку, явар нажнём, пасыпаем пол, то ж свята –Пасха, Каляды! От як было!
1.Скажите, а обувь вы сами делали или покупная была всё-таки?
2.Вобувь? Сандалі насілі альбо мужчыны – лапці на дванаццаць вушак.
1.А в магазине хоть какую-нибудь одежду покупали?
2.Гэта хто багачэ. Гэтак давалі, як цяпер гуманітарку, панскія неданоскі бедным. Жылі паны, каторыя вот землю мелі… От у нас Павалянскі зямлю меў. Веліхоўскі зямлю меў, Замбрыцкі зямлю меў – у іх жа свая зямля, дзеці… Вот Веліхоўскі ў нас быў, дык ён не пушчаў нас у ягады, ягады не даваў збіраць. Еслі ён цябе зловіць у лесе, дык ён цябе сам выдасць палкай, як сук знойдзе. А Валянскі кароў меў многа, тожа пан благі быў, очань благі! А гэты Замбрыцкі быў неблагі, ён і зямлю меў, але гэта вёска яму памагала, як парабкі былі і рабілі, але ўслед плаціў ім.
1.Скажите, а в свободное время, чем тогда люди занимались? На танцы ходили?
2.На танцы хадзілі на свае, якія ўстрайвалі ў хатах, не было тады клубаў. От у нас дом яшчэ на вёсцы стаіць, дык там збяруцца хлопцы, музыку наймаюць, а ўжо дзяўчаты там закусіць, калі выпіўку хлоцам, музыанта пакарміць.
1.А какие танцы тогда танцевали?
2.Полька, факстрот, танго, абэрэк, мазурэк – от якія танцы былі, не цяпер, што на адным месцы скачуць.
1.Молодёжь ходила на танцы, а вот куда взрослые ходили?
2.Вы знаеце, як ідуць маладзёж, то і ўзрослыя ідуць ў клуб разам. Не было драк ніякіх: тутака маткі сядзяць, бацькі, маладзёж танцуе. А цяпер жа, слухайце, не пусціць дзяцей туды! Там жа дракі ў нас от цяпера!
1.А детей пускали на эти танцы?
2.Не, дзяцей ні за што не пускалі, бо там учыцель. Пры Польшчы як учыцель увідзіць, то на заўтра жа бацькоў вызывае!
1.Ну, а учитель же ходил!
2.Хадзіў! Ён палядзіць, каб дзеці не былі, пракантралірвае, от. Не было гэтага… Не, не…Цяперака: гэна кажа, што ў гімназіі, гэна – ў інстытуце, гэна – там яшчэ, а тады хто ў інстытут паступіць…!? Толькі паступіць самы багаты! Не было такога, што нашы дзеці пойдуць і паступяць – не! Там, знаеце, якія йшлі?! Каторыя вот, тутака, што прадалі хату: ён паступіў за вучыцеля вучыўся яшчэ ў польскай школе, дык жа ж яго бацькі былі багатыя! А бедным дажа носа не пасунеш.
1.То есть он в университете учился?
2.Да, да… О-о-й…
1.Вы не знаете где? Может быт в Вильне?
2.Не-е, тут жа ж былі ў нас! У Варшаве, Вільне, потым тут, у Маладзечне – польская ж усё тэрыторыя! Краснае…
1.То есть ездили туда учиться?
2.Да, да.… От яны вучыліся як! А што бедныя!? Бедныя толькі на зямлі рабілі! Кароў пасвілі ў паноў, свіння пасвілі!
1.А вот что-нибудь читали: книжки польские или газеты?
2.Не было ніякіх газет тады! Пры Польшчы ведаеце як было…? Паедзе папа на базар, каб купіць чаго ці што, і ён прывязе канфет тады –“ландрынкі” называліся. Мы настолькі рады былі, што прывязе ! Ці от пра баранкі – “куханы” тады называліся – прывязе па кухану нам, а мы такія рады былі! А цяпер што!? Нічога ня хочуць есці! Давай што падарожэ, а дзе браць грошы..?
1.А Ваш отец куда ездил? На «кірмаш»?
2.Яны ў Радашковічы на базар інагда ездзяць, што купіць – коні ж свае былі! У Радашковічах усягда базар быў! От едзе да яўрэяў, а яны ж там маюць лаўкі свае, бярэ на гэтую картачку што, а тады ўжо некалі гэтыя грошы аддае.
1.А вот Вы может слышали, что в Радашковичах была Белорусская гимназия, в которой на белорусском языке учили?
2.Можа і была, як пры мне, то я ўжо не помню, як мы тады выехалі з Радашковіч, то і выехалі. Тады мы ўжо не ездзілі. Гэта ж недалёка цяпер ад Радашковіч – сем кілометраў ад нас. Ну, там і бальніца была. Да, там і гімназія была, і пастарунак польскі гэты вот.
1.А когда пришли советские власти, то может против неё какие-нибудь анекдоты и частушки ходили?
2.Ой…! Хай толькі скажа што ў школі проціў савецкай уласці, дык як дадуць, то не захочаш нічога! Я помню, хадзілі мы ў школу, у першы клас, і ўжо прыйшла савецкая ўласць, а старшыя класы – чацверты – з намі вучыліся. І вот па-беларуску адна дзевачка кажа: “Вот, Ленін умрёт! Помніце, Сталіну прыказываў: “Хлеба не даваць!Сала не паказываць!” Дык яе цераз тое са школы ісключылі.
1.А вывозили у вас кого-нибудь?
2.Вывозілі, вывозілі! Але каторыя патом вазврашчаліся, а каторыя так і не вярнуліся…
1.Из Вязынки никого не вывозили?
2.Не, з Вязынкі не! За граніцу каторыя шчэ хадзілі раньшэ, то пападаліся…
1.А у Ваших родителей может быть были какие-нибудь знакомые, которые при Польше эмигрировали за границу куда? В Америку? Канаду?
2.То гаварылі, што тут у нас адзін быў, што яны багатыя былі, і ён пайшоў у армію ў Канадзе. Калі ён жанаты быў, то аставіў жонку тут. Гадоў пяць таму назад ёй пісалі пісьмо, штота з пенсіяй такой во…. Сказалі, што ён з арміі пайшоў у Амерыку, а там яго забілі і нідзе не найшлі! У розыск далі і чатыры месяцы былі розыскі і далі ёй удаставярэніе, што ён пагіб. Такія з багатых людзей былі…
1.Спасибо Вам большое!
3.А может Вы и Ваши родители выезжали дальше вглубь Польши?
2.Не, я ні разу не відзела Польшы! Толькі мая родная сястра. Мой брат родны служыў у польскай арміі. Ён там і пагіб: яго разарвала на асколкі. І шурын мой служыў тамака. Як кончылася вайна ён забраў туды і жонку, і дзевачку. У Варшаву.
1.Спасибо Вам за интересный рассказ!
3.Спасибо!